سرطان واژن چیست؟ علائم، علت و درمان سرطان واژن

سرطان واژن نوعی بدخیمی نادر است که در بافت واژن (مجرای عضلانی بین دهانه رحم و بیرون بدن) رخ می‌دهد که عواملی مانند سن بالا و بیماری HPV سبب ایجاد سرطان واژن می‌شود. در این مقاله از سایت تافته به ‌طور کامل تعریف، انواع، علائم، علل، تشخیص و درمان سرطان واژن را مورد بررسی قرار خواهیم داد و یک سردرگمی رایج در نام‌گذاری این بیماری با سرطان‌های مشابه را نیز روشن می‌کنیم.

پیش از شروع لازم به ذکر است بدانید که این مقاله جنبه آموزشی دارد و نباید جایگزین تشخیص، معاینه یا مشاوره پزشک متخصص زنان و انکولوژی در نظر گرفته شود.

سرطان واژن چیست؟

سرطان واژن زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های بافت واژن به ‌طور غیرطبیعی و کنترل‌نشده رشد کنند. این سرطان بسیار نادر بوده و بیشتر در زنان مسن‌تر (اغلب بالای ۶۰ سال) قابل مشاهده است ، هرچند در سنین پایین‌تر هم، علی‌الخصوص در ارتباط با HPV، ممکن است ایجاد شود.

سرطان واژن، دهانه رحم و رحم؛ یک تفاوت مهم که باید بدانید

یکی از رایج‌ترین سردرگمی‌ها در جستجوی اطلاعات درباره این بیماری، اشتباه گرفتن چند اصطلاح مشابه شناخته می‌شود که هر یک از اصطلاح‌ها نشان‌دهنده بیماری‌های بالینی جداگانه‌ای هستند. هرچند برخی عوامل خطر (علی‌الخصوص HPV) مشترک دارند.

اگر به ‌دنبال «علائم سرطان دهانه واژن» هستید،

توجه داشته باشید این اصطلاح در گفتار رایج، معمولاً به یکی از دو منظور اشاره دارد: یا واقعاً سرطان واژن مدنظر است، یا در بسیاری موارد، منظور واقعی سرطان دهانه رحم است (که با پاپ اسمیر غربالگری می‌شود). برای اطمینان از این‌که کدام‌یک مدنظر شماست، بهتر است این ابهام را مستقیماً با پزشک خود مطرح کنید.

انواع سرطان واژن

سرطان واژن انواع مختلفی دارد که در ادامه با هر یک از آنها به طور جداگانه آشنا می‌شویم.

آدنوکارسینوم (Adenocarcinoms)

سرطان آدنوکارسینوم در سلول‌های غده لنفاوی در واژن ایجاد می‌شود و سبب ترشح مایع مخاطی خواهد شد. این سرطان می‌تواند در بخش‌های دیگر بدن همچون غدد لنفاوی، کشاله ران و ریه‌ها نیز سرایت کند.

سرطان سلول سنگفرشی واژن (Squamous Cell Carcinom)

سرطان سلول سنگفرشی شایع‌ترین نوع سرطان واژن بوده که این سرطان در سلول‌های صاف و ظریف که سطح واژن را می‌پوشاند به وجود می‌آید. سرطان سلول سنگ فرشی به آرامی گسترش می‌یابد و سلول‌های سرطانی تمایل دارند تا در جایی که به وجود آمده‌اند مستقر شوند. البته این سرطان می‌تواند به سایر اعضا بدن نظیر استخوان‌ها، کبد و ریه نیز حرکت کند. سرطان سلول سنگ فرشی معمولا در خانم‌های مسن که بالای ۶۰ سال سن دارند دیده می‌شود.

کارسینوم سلولی روشن   (Clear cell carcinoma)

این سرطان نسبت به آدنوکارسینوم احتمال شیوع کم‌تری و سابقه‌ای تاریخی و مهم دارد: در دهه‌های ۱۹۳۸ تا ۱۹۷۱، دارویی به نام دی‌ اتیل ‌استیل ‌بسترول (DES) به برخی زنان باردار تجویز می‌شد؛ دختران این مادران در بزرگسالی خطر بیشتری برای این نوع خاص سرطان دارند. این دارو از دهه ۱۹۷۱ دیگر تجویز نمی‌شود. خانم‌هایی که DES مصرف نکردند نیز ممکن است درگیر سرطان واژن شوند. اما احتمال درگیر شدن به این سرطان در آن‌ها بسیار کم است. اگر عامل DES نباشد، سرطان کارسینوم سلولی می‌تواند پس از یائسگی رخ دهد.

به عنوان سایر انواع سرطان واژن می‌تواند به موارد زیر اشاره کرد:

• ملانوم و سارکوم واژن: انواع بسیار نادرتر
• سارکوم بوتریوئید (رابدومیوسارکوم جنینی): نوع بسیار نادری که تقریباً منحصراً در نوزادان و کودکان خردسال دیده می‌شود (نه بزرگسالان) و کاملاً از انواع بزرگسالان که در بالا ذکر شد؛ تفاوت دارد.

سرطان واژن چه علائمی دارد؟ (علائم ظاهری)

در ادمه با برخی شایع‌ترین علائم سرطان واژن آشنا می‌شویم.

1. درد لگن
2. وجود توده قابل‌لمس در واژن
3. خونریزی یا درد پس از رابطه جنسی
4. ترشحات غیرطبیعی واژن (افزایش حجم یا بوی نامطبوع)
5. خونریزی غیرطبیعی واژینال، خارج از زمان قاعدگی یا پس از یائسگی
6. در مراحل پیشرفته‌تر (مشکل در ادرار کردن، تورم پا، کاهش وزن بی‌دلیل، خستگی)

نکته بسیار مهم: بسیاری از این علائم (ترشحات، درد، خونریزی خفیف) در بیماری‌های خوش‌خیم و بسیار شایع‌تر مانند عفونت‌های واژن نیز قابل مشاهده هستند. وجود این علائم لزوماً به معنای سرطان نیست، اما باید توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد تا علت دقیق مشخص شود.

علائم سرطان واژن در دختران

لازم به ذکر است بدانید، سرطان واژن که در بالا توضیح داده شد (مرتبط با HPV، سن بالا یا DES)، عمدتاً بیماری بزرگسالان محسوب می‌شود. سرطان واژن در دختران خردسال یا نوزادان، در صورت وقوع (که بسیار نادر است)، معمولاً نوع کاملاً متفاوتی به نام سارکوم بوتریوئید است که با توده یا خونریزی غیرطبیعی واژینال در کودک مشخص می‌شود. هرگونه خونریزی یا ترشح غیرطبیعی واژن در یک دختر خردسال، صرف ‌نظر از علت احتمالی، باید فوراً به پزشک متخصص اطفال یا انکولوژی کودکان مراجعه نمایید.

رابطه بوی بد واژن و سرطان

بوی بد واژن ممکن است ناراحت کننده باشد، اما خوشبختانه در بیشتر موارد، به تنهایی علامت و یا نشانه‌ای از یک بیماری جدی نیست. واژن و ناحیه اطراف آن (پوست، کشاله رانف فرج و غیره) باکتری‌های باکتری‌های سالمی دارند که بخشی از میکروبیوم ما هستند. این باکتری‌ها می‌توانند بویی تولید کنند که برای هر شخص متفاوت است، اما این مشکل به دلایلی مانند تغییرات هورمونی طبیعی در زنان، عفونت‌ها و سایر مسائل از این قبیل به وجود آمده و خطر جدی محسوب نمی‌شود.

در هر صورت اگر بوی بد واژه مداوم باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید. ممکن است علت آن عفونت‌های واژینال، عفونت‌های مقاربتی یا بیماری‌های دیگر باشد. پزشک می‌تواند تشخیص دقیق را برای شما انجام دهد و راه‌های درمانی مناسب را تجویز کند.

علت سرطان واژن چیست؟

در ادامه با عوامل تاثیرگذار در سرطان واژن آشنا می‌شویم.

• سیگار کشیدن
• سن بالا، به‌ویژه پس از ۶۰ سالگی
• ضعف سیستم ایمنی، از جمله ابتلا به HIV
• سابقه سرطان دهانه رحم یا تغییرات پیش‌سرطانی مرتبط با آن
• سابقه مصرف DES توسط مادر در دوران بارداری (برای نوع کارسینوم سلول روشن)
• ویروس پاپیلومای انسانی (HPV): مهم‌ترین عامل خطر؛ اکثریت قابل‌توجهی از موارد سرطان واژن با این ویروس مرتبطند.

سرطان کاف واژن چیست؟

به محل بخیه ‌خورده در انتهای واژن پس از عمل هیسترکتومی (برداشتن رحم) کاف واژن می‌گویند. در برخی بیماران با سابقه سرطان دهانه رحم یا رحم که هیسترکتومی شده‌اند، بازگشت (عود) سرطان می‌تواند دقیقاً در همین ناحیه ایجاد شود؛ به این حالت «عود در کاف واژن» گفته می‌شود. این افراد معمولاً تحت پیگیری منظم پزشکی برای شناسایی زودهنگام هرگونه عود قرار می‌گیرند.

نحوه تشخیص سرطان واژن

روش‌های تشخیص سرطان واژن به صورت زیر است:

1. معاینه لگن و پاپ اسمیر: بررسی اولیه
2. کولپوسکوپی: بررسی دقیق‌تر بافت واژن با دستگاه بزرگ‌نمایی
3. بیوپسی: برداشتن نمونه کوچک بافت و بررسی آن زیر میکروسکوپ در آزمایشگاه پاتولوژی؛ این تنها روش قطعی تشخیص است
4. تصویربرداری تکمیلی (در صورت نیاز): برای بررسی میزان گسترش احتمالی بیماری

پیشگیری از سرطان واژن

در ادامه با برخی از روش‌های پیشگیری از سرطان واژن آشنا می‌شویم:

• ترک یا عدم شروع سیگار کشیدن
• انجام منظم پاپ اسمیر و معاینات دوره‌ای زنان
• استفاده از کاندوم و کاهش تعداد شرکای جنسی، که خطر مواجهه با HPV را کاهش می‌دهد
• واکسیناسیون HPV: مؤثرترین اقدام پیشگیرانه، به‌خصوص در سنین پایین‌تر و پیش از قرارگیری در معرض ویروس

درمان سرطان واژن چیست؟ سرطان واژن درمان دارد؟

بله، سرطان واژن، علی‌الخصوص در صورت تشخیص زودهنگام، قابل درمان است. روش درمان بر اساس نوع، مرحله بیماری و سلامت عمومی فرد تعیین می‌شود:

جراحی سرطان واژن

جراحی شایع‌ترین نوع درمان برای سرطان واژن است. برای این منظور پزشک برای درمان بافت آسیب دیده و جلوگیری از پیشرفت بیماری از عمل لیزر استفاده می‌کند. ممکن است پزشک بخشی از واژن یا همه آن را در طی عمل جراحی بردارد یا عمل هیسترکتومی انجام دهد. این زمانی است که رحم بیرون کشیده می‌شود. همچنین گاهی لازم است اندام‌های دیگر هنگام عمل جراحی از بدن جدا شوند.

پرتو درمانی

از دیگر روش‌هایی درمان سرطان واژن می‌توان به پرتو درمانی اشاره کرد. در این روش با استفاده از اشعه ایکس پرقدرت و انواع دیگر اشعه‌ها بافت‌های سرطانی از بین می‌روند. پرتو درمانی با استفاده از دستگاهی که پرتو‌های ایکس را خارج از بدن بیمار می‌فرستد صورت می‌گیرد. همچنین پزشک می‌تواند ماده رادیواکتیو محافظت شده‌ای را درون بدن بیمار و نزدیک سلول‌های سرطانی بفرستد.

پرتو درمانی در ناحیه لگن ممکن است سبب آسیب به تخمدان‌ها و کاهش تولید استروژن و بروز علائم یائسگی و خشکی واژن شود. اگر فرد قبل از ابتلا به سرطان واژن دچار یائسگی شده باشد، به احتمال بالا این علائم بروز نخواهد داد. پرتو درمانی ممکن است سبب تحریک بافت‌های سالم و متورم و نازک شدن واژن شود.

شیمی درمانی

روش شیمی درمانی نیز از روش‌های رایج برای درمان سرطان واژن شناخته می‌شود. در این روش با استفاده از داروها رشد سلول‌های سرطانی متوقف می‌شود. فرد این داروها را از طریق دهان یا IV دریافت می‌کند. اگر فرد دچار سرطان سلول سنگ‌فرشی در واژن باشد، پزشک درمان را با استفاده از لوسیون‌های خاص انجام می‌دهد.

همچنین بسیاری از بیماران در طول شیمی درمانی باید از برقراری رابطه جنسی خودداری کنند‌. شیمی درمانی با عوارضی نظیر تهوع، ریزش مو و… همراه است و می‌تواند سبب احساس ناامنی در فرد شود. توجه داشته باشید که این عوارض جانبی پس از درمان متوقف شده و شخص به زندگی عادی خود باز می‌گردد.

آیا سرطان واژن کشنده است؟

پاسخ به ‌طور قاطع به این سؤال دشوار است، چرا که میزان بقا به‌شدت به مرحله تشخیص وابسته است. به ‌طور کلی، تشخیص در مراحل اولیه (پیش از گسترش به سایر بافت‌ها) با نرخ بقای به‌ مراتب بالاتری همراه است، در حالیکه تشخیص در مراحل پیشرفته‌تر، پیش‌آگهی دشوارتری دارد. ارقام دقیق آماری بین منابع مختلف و بر اساس نوع سلولی سرطان متفاوت است؛ برای آگاهی از پیش‌آگهی مشخص و دقیق در مورد شرایط خودتان، این موضوع را مستقیماً با پزشک انکولوژیست خود مطرح کنید و بر آمار کلی اینترنتی تکیه نکنید.

سرطان واژن و اهمیت پیشگیری از آن

سرطان واژن از جمله سرطان‌هایی بوده که امروزه به دلیل عدم توجه به بهداشت جنسی و سایر عوامل در حال گسترش است. با رعایت نکات بهداشتی اشاره شده در این مقاله و انجام چکاپ‌های سالانه احتمال ابتلا به این سرطان تا حد قابل توجهی کاهش می‌یابد.