تأثیر تغییرات فصلی بر پریود و چرخه قاعدگی

بسیاری از زنان متوجه شده‌اند که شدت درد، خلق ‌و خو و حتی طول چرخه قاعدگی‌شان در فصل‌های مختلف سال تغییر می‌کند. این احساس صرفاً ذهنی نیست؛ طبق چندین مطالعه علمی که نور روز، دما و فصل می‌توانند به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم روی هورمون‌های تولیدمثلی، دمای پایه بدن (BBT) و حتی نرخ تخمک‌گذاری تاثیرگذار باشد.

برای مثال در یک مطالعه بزرگ که بیش از ۶ میلیون چرخه قاعدگی زنان ژاپنی را بررسی کردند، محققان ارتباط معناداری میان دمای محیط و دمای پایه بدن در هر دو فاز فولیکولار و لوتئال پیدا کردند. مطالعه دیگری بر روی زنان آمریکایی نیز یک الگوی فصلی ملایم اما قابل‌اندازه‌گیری در طول چرخه قاعدگی گزارش کردند. در این مقاله از سایت تافته به بررسی هر فصل چه تأثیری روی پریود دارد و چرا خیلی از زنان درست پیش از پریود احساس سرما و لرز می‌کنند، را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

تاثیر بهار بر پریود و چرخه قاعدگی

با طولانی‌ترشدن روزها در بهار و افزایش نور خورشید، طبق برخی مطالعات، ترشح هورمون‌های جنسی و نرخ تخمک‌گذاری کمی بیشتر می‌شود. طول روز بیشتر می‌تواند در بهبود خلق‌وخو، افزایش انرژی و کاهش تدریجی برخی علائم منفی که در زمستان تجربه شده نقش موثر ایفا کند. برای بسیاری از زنان، بهار فصلی است که علائم پریود نسبت به زمستان کمی ملایم‌تر احساس می‌شود، هرچند این موضوع می‌تواند فردبه‌فرد تفاوت داشته باشد.

تاثیر تابستان و گرما بر پریود

در تابستان، به دلیل افزایش نور خورشید و دمای محیط، چند تغییر قابل‌توجه در چرخه قاعدگی گزارش شده است که در ادامه گفته می‌شود:

• گرما می‌تواند اتساع عروق خونی را به همراه داشته باشد که می‌تواند برخلاف سرما، جریان خون به ناحیه لگن را بهتر کرده و در برخی افراد دردهای قاعدگی را کمی ملایم‌تر کند.
• طبق مطالعه‌ای که پیش‌تر اشاره شد، طول چرخه قاعدگی در تابستان به‌طور میانگین حدود ۰.۹ روز کوتاه‌تر از زمستان است؛ این موضوع به افزایش ترشح هورمونی و افزایش فراوانی تخمک‌گذاری در ماه‌های گرم‌تر و پرنورتر مربوط می‌شود.
• افزایش تعریق در گرما همچنین ممکن است باعث شود، برخی افراد احساس کنند لکه‌بینی یا ترشحات پوستی‌شان در تابستان تفاوت دارد که معمولاً طبیعی محسوب می‌شود؛ اما در صورت تداوم نگرانی بهتر است دلایل آن را بررسی کنید.
• از طرف دیگر، گرمای شدید و تعریق زیاد می‌تواند از دست ‌رفتن مایعات بدن را به دنبال داشته باشد؛ کم‌آبی در دوران پریود می‌تواند احساس خستگی و سردرد را شدیدتر کند، بنابراین نوشیدن آب کافی در تابستان حائز اهمیت بیشتری است.

تاثیر پاییز بر پریود و چرخه قاعدگی

پاییز فصل گذار از تابستان به زمستان است؛ کوتاه‌شدن روزها و کاهش تدریجی نور خورشید در این فصل می‌تواند شروع تغییرات هورمونی و خلقی را در پی داشته باشد. برخی زنان در پاییز افزایش خفیف بی‌نظمی چرخه یا تغییرات خلقی خفیف (مشابه آغاز افسردگی فصلی) را تجربه کرده که مرتبط با کاهش تدریجی نور روز و آماده‌شدن بدن برای فصل سرد شمرده می‌شود. همچنین با سرد شدن تدریجی هوا، سیستم ایمنی بدن نیز ممکن است حساس‌تر شده که خود می‌تواند بر احساس کلی خستگی و علائم پیش از پریود تاثیرگذار باشد.

تاثیر زمستان بر پریود

زمستان به دلیل ترکیب سرما، کاهش نور خورشید و کم‌تحرکی، فصلی است که بسیاری از زنان در آن شدت بیشتری از علائم پریود را تجربه می‌کنند:

• در یک مطالعه، طول چرخه قاعدگی در زمستان به‌ طور میانگین حدود ۰.۹ روز بلندتر از تابستان گزارش می‌شود.
• انقباض عروق ناشی از سرما و کاهش فعالیت بدنی، می‌تواند موجب شدیدتر شدن دردهای قاعدگی را در این فصل شود.
• سطح ویتامین D بسیاری از افراد به دلیل کاهش نور خورشید در زمستان کاهش می‌یابد که می‌تواند با تشدید علائم PMS مانند نوسانات خلقی و خستگی همراه شود.
• برخی زنان در زمستان علائمی شبیه «آنفولانزای پریود» (Period Flu) شامل خستگی، درد بدن و لرز را بیشتر تجربه می‌کنند که ترکیبی از افت هورمونی و سرمای محیط به شمار می‌رود.

توصیه می‌کنیم در زمستان با گرم نگه‌داشتن بدن، فعالیت بدنی ملایم و منظم، و توجه به دریافت کافی ویتامین D (از طریق تغذیه یا مکمل با تجویز پزشک) شدت این علائم را کاهش دهید.

تاثیر سرما بر پریود

سرما به چند طریق می‌تواند روی تجربه‌ پریود تاثیرگذار باشد، هرچند معمولاً تأخیر یا تغییر اساسی در زمان‌بندی پریود ایجاد نمی‌کند:

• افزایش تنش عضلانی: سرما سفت ‌شدن عضلات شکم و لگن را در پی دارد که خود می‌تواند موجب تشدید احساس گرفتگی و درد پریود شود.
• کاهش فعالیت بدنی: در فصول سرد افراد معمولاً کم‌تحرک‌تر هستند؛ کاهش فعالیت بدنی به‌طور غیرمستقیم گردش خون را کند کرده و می‌تواند بدترشدن علائم پریود را در پی داشته باشد.
• افزایش تولید پروستاگلاندین: طبق برخی شواهد، قرارگرفتن در معرض سرما ممکن است تولید پروستاگلاندین‌ها (موادی که باعث انقباض رحم می‌شوند) را افزایش داده و باعث تشدید درد پریود شود.
• انقباض عروق خونی (وازوکانستریکشن): در هوای سرد، بدن برای حفظ گرمای اندام‌های حیاتی، موجب منقبض عروق سطحی از جمله عروق ناحیه لگن می‌شود. این کاهش جریان خون به رحم می‌تواند موجب تشدید و طولانی‌تر شدن دردهای قاعدگی (دیسمنوره) شود.
• کاهش ویتامین D: کاهش نور خورشید در هوای سرد می‌تواند سطح ویتامین D بدن را کمتر کند؛ این ویتامین در تنظیم هورمون‌های استروژن و پروژسترون و همچنین پاسخ التهابی بدن نقش موثری ایفا می‌کند و کمبود آن موجب تشدید علائم PMS می‌شود.

نکته مثبت این است که گرما دقیقاً برعکس عمل می‌کند؛ استفاده از کیسه آب گرم یا حمام گرم روی شکم، با گشادکردن عروق و افزایش جریان خون، می‌تواند به‌طور مؤثری موجب کاهش دردهای ناشی از سرما شود.

علت احساس سرما قبل از پریود

بسیاری از زنان درست در روزهای منتهی به پریود احساس سرما، لرز یا داشتن نشانه‌های شبیه سرماخوردگی را تجربه می‌کنند و علت اصلی این پدیده به تغییرات هورمونی چرخه قاعدگی مربوط می‌شود:

• پس از تخمک‌گذاری، سطح پروژسترون در بدن بیشتر می‌شود.
• پروژسترون اثر گرمازا (ترموژنیک) دارد و باعث می‌شود دمای پایه بدن (BBT) در فاز لوتئال (نیمه دوم چرخه) حدود نیم تا یک درجه فارنهایت بالاتر از حالت عادی قرار بگیرد.
• در روزهای نزدیک به پریود، اگر بارداری اتفاق نیفتاده باشد، سطح پروژسترون و استروژن به‌طور ناگهانی افت می‌کند.
• این افت هورمونی باعث می‌شود دمای پایه بدن دوباره به سطح پایین‌تر فاز فولیکولار بازگردد.
• همین کاهش نسبی دما نسبت به گرمای فاز لوتئال است که به ‌صورت احساس سرما یا لرز تجربه می‌کنید.

علت اصلی سرد شدن بدن قبل از پریود | علت سرما و لرز قبل از پریود

به‌ طور خلاصه، علت اصلی سرد شدن بدن قبل از پریود، افت ناگهانی هورمون پروژسترون در پایان فاز لوتئال به شمار می‌رود که منجر به کاهش دمای پایه بدن می‌شود؛ اما این تنها عامل نیست و چند مکانیسم دیگر نیز در ایجاد حس سرما و لرز پیش از پریود نقش موثری ایفا می‌کنند:

• کاهش متابولیسم پایه: در برخی افراد، افت هورمونی پیش از پریود می‌تواند به‌ طور موقت متابولیسم بدن را کمی کاهش دهد که خود موجب احساس سرما می‌شود.
• کاهش ذخایر آهن: در افرادی که پریودهای سنگین دارند، از دست ‌دادن خون می‌تواند سطح آهن بدن را کمتر کند. کم‌خونی فقر آهن یکی از علل شناخته‌شده احساس سرمای مزمن به شمار می‌رود و می‌تواند موجب تشدید این حس را در روزهای پریود شود.
• ارتباط با عملکرد تیروئید: از آنجایی که تیروئید نقش مهمی در تنظیم دمای بدن ایفا می‌کند، در زنانی که کم‌کاری خفیف تیروئید دارند، احساس سرما پیش از پریود می‌تواند پررنگ‌تر باشد؛ اگر این احساس سرما شدید، مداوم و همراه با سایر علائم کم‌کاری تیروئید باشد، بهتر است عملکرد تیروئید را نیز بررسی کنید.
• ترشح پروستاگلاندین‌ها: هنگامی که پوشش داخلی رحم شروع به تجزیه ‌شدن می‌کند، پروستاگلاندین‌ها ترشح می‌شوند. این مواد علاوه بر ایجاد انقباضات رحمی، می‌توانند وارد جریان خون شده و با اثر بر هیپوتالاموس (مرکز تنظیم دمای بدن)، موجب واکنشی شبیه تب خفیف و لرز شوند؛ به همین دلیل این حالت گاهی با نام «آنفولانزای پریود» شناخته می‌شود.

در بیشتر موارد، احساس سرما و لرز پیش از پریود کاملاً طبیعی و بخشی از نوسانات هورمونی ماهانه محسوب می‌شود و با شروع پریود یا در روزهای ابتدایی آن معمولاً کمتر می‌شود.

چه زمانی سرما و لرز قبل از پریود نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

اگرچه احساس خفیف سرما پیش از پریود طبیعی محسوب می‌شود، در موارد زیر بهتر است با پزشک مشورت کنید:

• اگر با تب واقعی (بالاتر از ۳۸ درجه سانتی‌گراد) احساس لرز داشته باشید.
• اگر همراه با پریودهای بسیار سنگین، سرگیجه یا ضعف شدید داشته باشید.
• اگر احساس سرما شدید، مداوم و خارج از دوران پیش از پریود نیز ادامه‌دار باشد (که می‌تواند نشانه کم‌کاری تیروئید یا کم‌خونی باشد).

جمع‌بندی

فصل‌های مختلف سال، از طریق تغییر نور روز، دما و سطح فعالیت بدنی، می‌توانند به ‌طور ملایم در طول چرخه قاعدگی، شدت دردها و حتی خلق‌وخو در دوران پریود تاثیرگذار باشند؛ زمستان معمولاً با چرخه‌های کمی طولانی‌تر و دردهای شدیدتر همراه می‌شود، در حالی که تابستان با چرخه‌های کمی کوتاه‌تر و علائم ملایم‌تر به حساب می‌آید. احساس سرما و لرز پیش از پریود نیز پدیده‌ای کاملاً طبیعی و ناشی از افت پروژسترون و ترشح پروستاگلاندین‌ها می‌باشد، اما در صورت شدید یا غیرعادی بودن این علائم، پیشنهاد می‌کنیم علل دیگری مانند کم‌خونی یا اختلال تیروئید نیز بررسی کنید.