عفونت رحم؛ از علائم تا درمان (علت، تشخیص، دارو، درمان خانگی و پیشگیری)

عفونت رحم می‌تواند با علائمی مانند درد زیر شکم، ترشحات غیرطبیعی واژن، تب، احساس درد هنگام رابطه جنسی یا خونریزی غیرمعمول همراه باشد و درمان آن به علت و شدت عفونت بستگی دارد. تشخیص دقیق معمولا با بررسی علائم، معاینه و در صورت نیاز آزمایش‌های تکمیلی انجام می‌شود تا علت عفونت مشخص شود. در ادامه این مقاله از تافته، علت‌ها، علائم، روش‌های تشخیص، داروها و درمان عفونت رحم، راهکارهای خانگی برای کاهش ناراحتی و روش‌های پیشگیری از آن را بررسی می‌کنیم.

عفونت رحم چیست؟

عفونت رحم زمانی ایجاد می‌شود که عوامل بیماری‌زا وارد بافت رحم شده و باعث بروز التهاب شوند. بسته به عامل ایجاد کننده و محل درگیری، نشانه‌هایی مانند ترشحات غیرطبیعی، سوزش، درد لگن یا احساس ناراحتی در ناحیه تناسلی ممکن است ظاهر شود. این عفونت گاهی همراه با عفونت واژن یا دهانه رحم رخ می‌دهد و برای انتخاب روش درمان، شناسایی علت آن اهمیت دارد.

انواع عفونت رحم

عفونت‌های ناحیه رحم و دستگاه تناسلی زنان می‌توانند بخش‌های مختلفی را درگیر کنند و بر اساس محل التهاب و عامل ایجادکننده، علائم متفاوتی داشته باشند. آندومتر، دهانه رحم و قسمت‌های بالاتر دستگاه تناسلی از بخش‌هایی هستند که ممکن است دچار عفونت و التهاب شوند. در ادامه انواع عفونت رحم را بررسی می‌کنیم.

آندومتریت (عفونت پوشش داخلی رحم)

آندومتریت به التهاب و عفونت لایه داخلی رحم، یعنی آندومتر، گفته می‌شود. این وضعیت می‌تواند پس از زایمان، سقط جنین، برخی اقدامات داخل رحمی یا در اثر گسترش عفونت از بخش‌های پایین‌تر دستگاه تناسلی ایجاد شود. درد زیر شکم یا لگن، تب، احساس ناخوشی و ترشحات غیرطبیعی از علائم احتمالی آن هستند.

سرویسیت (عفونت دهانه رحم)

سرویسیت به التهاب دهانه رحم گفته می‌شود و می‌تواند در اثر عفونت‌های مقاربتی مانند کلامیدیا و سوزاک یا عوامل غیرعفونی ایجاد شود. برخی افراد هیچ علامت مشخصی ندارند اما ترشحات غیرطبیعی واژن، خونریزی بین قاعدگی‌ها یا بعد از رابطه جنسی و درد هنگام رابطه ممکن است دیده شود. تشخیص علت برای انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد.

بیماری التهابی لگن (PID)

بیماری التهابی لگن یا PID یک عفونت و التهاب در قسمت‌های بالاتر دستگاه تناسلی زنان است که می‌تواند رحم، لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها را درگیر کند. این بیماری معمولا در اثر گسترش عفونت از دهانه رحم یا واژن ایجاد می‌شود و ممکن است با درد زیر شکم، تب، ترشحات غیر طبیعی و درد هنگام رابطه همراه باشد. درمان به ‌موقع برای کاهش خطر عوارضی مانند آسیب لوله‌های فالوپ اهمیت دارد.

تفاوت عفونت رحم با عفونت واژن

در جدول زیر با تفاوت عفونت رحم و عفونت واژن بیشتر آشنا می‌شویم.

علت عفونت رحم

عفونت رحم می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و همیشه ناشی از رعایت نکردن بهداشت نیست. ورود برخی میکروب‌ها از واژن و دهانه رحم به قسمت‌های بالاتر دستگاه تناسلی، تغییر تعادل طبیعی میکروب‌های واژن یا ایجاد عفونت پس از بعضی اقدامات پزشکی از عوامل مهم هستند. نوع عامل عفونی و شرایط فرد، در بروز و شدت عفونت نقش دارد.

بیماری‌های مقاربتی (کلامیدیا، سوزاک)

عفونت‌های مقاربتی مانند کلامیدیا و سوزاک می‌توانند ابتدا دهانه رحم را درگیر کنند و در صورت درمان نشدن به قسمت‌های بالاتر دستگاه تناسلی گسترش پیدا کنند. این روند ممکن است به سرویسیت یا بیماری التهابی لگن منجر شود و در موارد شدید، رحم و لوله‌های فالوپ را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

واژینوز باکتریایی و عفونت قارچی

واژینوز باکتریایی در اثر برهم خوردن تعادل طبیعی باکتری‌های واژن ایجاد می‌شود و عفونت قارچی معمولا به دلیل رشد بیش از حد قارچ کاندیدا رخ می‌دهد. این دو عارضه بیشتر واژن را درگیر می‌کنند و به‌ طور معمول به معنی عفونت رحم نیستند؛ با این حال، برخی عفونت‌های دستگاه تناسلی می‌توانند در شرایط خاص به بخش‌های بالاتر گسترش پیدا کنند.

عفونت بعد از زایمان، سزارین، سقط یا کورتاژ

پس از زایمان، سزارین، سقط جنین یا کورتاژ به‌ ویژه در صورت باقی ماندن بافت داخل رحم یا ورود باکتری‌ها، احتمال عفونت رحم افزایش پیدا می‌کند. آندومتریت پس از زایمان یا برخی اقدامات مرتبط با بارداری ممکن است با تب، درد زیر شکم، حساسیت رحم و ترشحات بدبو همراه باشد.

رعایت نکردن بهداشت

رعایت نکردن اصول بهداشتی می‌تواند احتمال برخی عفونت‌های ناحیه تناسلی را افزایش دهد اما عفونت رحم را نمی‌توان صرفا به بهداشت فردی نسبت داد. شست ‌و شوی داخل واژن نیز توصیه نمی‌شود؛ زیرا می‌تواند تعادل طبیعی باکتری‌های واژن را برهم بزند و احتمال بعضی عفونت‌ها را بیشتر کند.

علائم عفونت رحم

علائم عفونت رحم با توجه به محل درگیری، نوع عامل عفونی و شدت بیماری متفاوت هستند. برخی افراد علائم مشخصی دارند، اما بعضی عفونت‌های دستگاه تناسلی ممکن است با نشانه‌های خفیف یا حتی بدون علامت همراه باشند. علائم شایع می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• درد یا حساسیت در قسمت پایین شکم و لگن
• ترشحات غیرطبیعی واژن، گاهی همراه با بوی نامطبوع
• تب و لرز
• خونریزی غیرطبیعی، مانند خونریزی بین دو قاعدگی یا پس از رابطه جنسی
• درد هنگام رابطه جنسی
• احساس ضعف و ناخوشی عمومی
• سوزش یا درد هنگام ادرار در برخی موارد

وجود این علائم به ‌تنهایی عفونت رحم را تایید نمی‌کند و برای تشخیص دقیق، بررسی پزشکی لازم است.

عفونت رحم و درد پا

درد پا از علائم اختصاصی عفونت رحم محسوب نمی‌شود. عفونت رحم و عفونت‌های قسمت بالایی دستگاه تناسلی بیشتر با درد زیر شکم، درد لگنی و در برخی موارد درد قسمت پایین کمر همراه هستند. بنابراین، اگر درد پا وجود داشته باشد، به‌ویژه اگر شدید یا یک‌طرفه باشد، نباید بدون بررسی پزشکی آن را مستقیما به عفونت رحم نسبت داد.

چرا ممکن است همراه با عفونت رحم درد کمر ایجاد شود؟

التهاب در ناحیه لگن می‌تواند باعث ایجاد درد در قسمت پایین شکم و لگن شود و گاهی درد در ناحیه کمر نیز احساس شود. با این ‌حال، درد کمر علت‌های مختلفی دارد و وجود آن به ‌تنهایی نشان‌دهنده عفونت رحم نیست. در صورت ادامه‌ دار بودن یا شدت گرفتن درد، علت آن باید توسط پزشک بررسی شود.

چه زمانی درد پا نیاز به بررسی فوری دارد؟

اگر درد پا به‌ صورت ناگهانی ایجاد شود و با تورم، قرمزی یا گرمی یک پا همراه باشد، باید سریع‌تر ارزیابی پزشکی انجام شود. همچنین، تنگی نفس یا درد قفسه سینه همراه با این علائم، نیازمند مراجعه فوری است؛ زیرا این نشانه‌ها می‌توانند با لخته خون ارتباط داشته باشند و لزوماً ناشی از عفونت رحم نیستند.

تشخیص عفونت رحم

تشخیص عفونت رحم به محل درگیری و علائم فرد بستگی دارد و یک آزمایش واحد برای تشخیص همه موارد وجود ندارد. پزشک ابتدا درباره علائم، سابقه بارداری، زایمان، اقدامات داخل رحمی و احتمال عفونت‌های مقاربتی سوال می‌کند و سپس در صورت نیاز، معاینه و آزمایش‌های تکمیلی را انجام می‌دهد.

در صورت وجود ترشحات غیر طبیعی، ممکن است از ترشحات واژن یا دهانه رحم نمونه ‌برداری شود. آزمایش خون، آزمایش ادرار و سونوگرافی نیز با توجه به شرایط فرد و تشخیص‌های احتمالی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

عوارض و خطرات درمان‌ نشدن عفونت رحم

شدت عوارض به نوع عفونت و محل درگیری بستگی دارد؛ برای مثال، اندومتریت محدود به رحم با بیماری التهابی لگن یکسان نیست. اگر عفونت به قسمت‌های بالاتر دستگاه تناسلی گسترش پیدا کند و بیماری التهابی لگن ایجاد شود، احتمال بروز برخی عوارض طولانی ‌مدت افزایش می‌یابد. این عوارض می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• ایجاد اسکار و آسیب در لوله‌های رحمی
• درد مزمن لگنی یا شکمی
• افزایش خطر ناباروری
• افزایش احتمال بارداری خارج از رحم
• ایجاد آبسه لوله‌ای ـ تخمدانی
• گسترش عفونت و بروز عفونت شدید در موارد جدی

بنابراین، این عوارض را نباید به همه انواع عفونت رحم نسبت داد؛ بلکه بیشتر در ارتباط با عفونت‌های قسمت بالایی دستگاه تناسلی و بیماری التهابی لگن مطرح هستند. تشخیص و درمان زود هنگام می‌تواند خطر این عوارض را کاهش دهد.

چه زمانی عفونت رحم اورژانسی است؟

برخی علائم می‌توانند نشان ‌دهنده عفونت شدید یا وجود یک مشکل دیگر در ناحیه لگن باشند و به ارزیابی سریع پزشکی نیاز داشته باشند. درد شدید یا رو به افزایش شکم و لگن، تب بالا، استفراغ مداوم، ضعف شدید، سرگیجه یا غش از جمله علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.

اگر احتمال بارداری وجود داشته باشد و فرد دچار درد شدید شکم یا لگن، خونریزی غیر طبیعی، سرگیجه یا غش شود، مراجعه فوری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا در این شرایط، مشکلات دیگری مانند بارداری خارج از رحم نیز باید بررسی شوند.

درمان عفونت رحم

روش درمان به علت عفونت، محل درگیری و شدت بیماری بستگی دارد. در عفونت‌های باکتریایی، پزشک با توجه به شرایط فرد و عامل احتمالی، آنتی‌بیوتیک مناسب تجویز می‌کند. در موارد شدید یا هنگام وجود عوارضی مانند آبسه، ممکن است درمان بیمارستانی یا اقدامات تخصصی‌تر ضرورت پیدا کند.

درمان دارویی با نظر پزشک

آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان بسیاری از عفونت‌های باکتریایی دستگاه تناسلی کاربرد دارند. با این‌ حال، نوع دارو، مقدار مصرف و مدت درمان باید بر اساس علت احتمالی عفونت و شرایط فرد تعیین شود. اگر عفونت با بیماری‌های مقاربتی ارتباط داشته باشد، ممکن است بررسی و درمان شریک جنسی نیز ضروری باشد.

درمان عفونت رحم بعد از زایمان و سزارین

اندومتریت پس از زایمان یا سزارین معمولا با درد قسمت پایین شکم، حساسیت رحم، تب و گاهی ترشحات غیر طبیعی همراه می‌شود. تشخیص معمولا بر اساس علائم و معاینه انجام می‌شود و درمان آن به آنتی‌بیوتیک‌های مناسب نیاز دارد. در مواردی که عفونت شدید باشد، آنتی‌بیوتیک وریدی تجویز می‌شود.

بستری و درمان در موارد شدید

در بیماری التهابی لگن، وجود آبسه لوله‌ای ـ تخمدانی، بارداری، بیماری شدید، استفراغ یا ناتوانی در تحمل داروهای خوراکی می‌تواند از دلایل نیاز به بستری باشد. همچنین، اگر بیمار به درمان خوراکی پاسخ مناسبی ندهد، ارزیابی مجدد و گاهی درمان بیمارستانی ضرورت پیدا می‌کند.

دارو برای عفونت رحم

داروی مناسب برای عفونت رحم به علت و محل عفونت بستگی دارد و نمی‌توان یک داروی مشخص را برای همه افراد مناسب دانست. پزشک با توجه به علائم، معاینه، احتمال نوع عفونت و شرایط فرد، درمان مناسب را انتخاب می‌کند.

انواع داروهای مورد استفاده

در عفونت‌های باکتریایی ممکن است از آنتی‌بیوتیک‌های مختلف استفاده شود؛ در بیماری‌های مقاربتی نیز درمان باید متناسب با عامل عفونت انتخاب شود. برای بیماری التهابی لگن، درمان معمولا به ‌گونه‌ای انتخاب می‌شود که طیف مناسبی از عوامل بیماری‌زا را پوشش دهد و انتخاب داروی مناسب به نظر پزشک شما بستگی دارد و نباید خودسرانه دارویی مصرف نمایید.

آیا بهترین قرص برای عفونت رحم وجود دارد؟

یک قرص واحد به‌ذعنوان بهترین دارو برای همه انواع عفونت رحم وجود ندارد. انتخاب دارو به عامل ایجاد کننده، محل عفونت، شدت علائم، احتمال بارداری و شرایط پزشکی فرد بستگی دارد که باید توسط پزشک شما تجویز شود.

خطرات مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک

مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک ممکن است باعث انتخاب داروی نامناسب، بروز عوارض و تاخیر در تشخیص بیماری اصلی شود. علاوه بر این، مصرف نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند به افزایش مقاومت میکروبی کمک کند و مصرف یا قطع این داروها باید طبق نظر پزشک انجام شود.

درمان خانگی عفونت رحم | درمان عفونت رحم در خانه

درمان خانگی به ‌تنهایی نمی‌تواند عفونت رحم را برطرف کند؛ به‌ ویژه اگر عفونت باکتریایی یا عفونت قسمت بالایی دستگاه تناسلی وجود داشته باشد. مراقبت‌های خانگی بیشتر برای کاهش ناراحتی و رعایت بهداشت در کنار درمان پزشکی کاربرد دارند.

آیا عفونت رحم در خانه درمان می‌شود؟

اگر عفونت رحم به درمان دارویی نیاز داشته باشد، روش‌های خانگی جایگزین داروی تجویزشده نمی‌شوند. استراحت و مصرف مایعات کافی می‌توانند به مراقبت از بدن کمک کنند اما نباید باعث تاخیر در مراجعه پزشکی و شروع درمان مناسب شوند.

مراقبت‌های خانگی مفید

در دوران بیماری بهتر است استراحت کافی داشته باشید و مایعات مناسب مصرف کنید. شست ‌و شوی قسمت خارجی ناحیه تناسلی با آب و پرهیز از محصولات عطری می‌تواند به کاهش تحریک کمک کند.

چرا دوش واژینال و شستشوی داخل واژن توصیه نمی‌شود؟

دوش واژینال و شست‌ و شوی داخل واژن می‌توانند تعادل طبیعی میکروب‌های این ناحیه را تغییر دهند و با افزایش خطر برخی عفونت‌ها ارتباط داشته باشند. به همین دلیل، برای رعایت بهداشت معمولا شست‌ و شوی قسمت خارجی ناحیه تناسلی کافی است.

برای عفونت رحم چه بخوریم؟

هیچ خوراکی یا نوشیدنی خاصی نمی‌تواند عفونت رحم را درمان کند و تغذیه مناسب جایگزین درمان پزشکی نمی‌شود. با این‌ حال، مصرف مواد غذایی متنوع و دریافت مایعات کافی می‌تواند به تامین انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن در دوران بیماری کمک کند.

خوراکی‌های مناسب در دوران عفونت

میوه‌ها و سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، تخم ‌مرغ، لبنیات و منابع پروتئینی می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشند. مصرف آب و مایعات کافی نیز به حفظ آب بدن کمک می‌کند؛ به‌ ویژه اگر فرد تب داشته باشد یا دچار بی‌اشتهایی شده باشد.

خوراکی‌هایی که بهتر است کمتر مصرف شوند!

غذاهای بسیار چرب، سنگین و فوق ‌فرآوری‌ شده و خوراکی‌های حاوی مقدار زیادی قند افزوده بهتر است در دوران بیماری محدود شوند؛ بخصوص اگر باعث تشدید ناراحتی گوارشی شوند. تمرکز اصلی باید بر یک رژیم غذایی متعادل و قابل‌ تحمل باشد.

سخن پایانی

عفونت رحم در صورت تشخیص به ‌موقع معمولا قابل درمان است اما بی‌توجهی به علائم یا تاخیر در درمان می‌تواند باعث گسترش عفونت و ایجاد عوارضی مانند التهاب لگن شود. مشاهده علائمی مانند درد مداوم زیر شکم، تب، ترشحات غیرطبیعی یا خونریزی غیر معمول نیاز به بررسی پزشکی دارد.

درمان نیز باید بر اساس علت عفونت انتخاب شود و استفاده خودسرانه از داروهای ضدعفونی‌کننده یا آنتی‌بیوتیک توصیه نمی‌شود. رعایت بهداشت، توجه به سلامت جنسی و پیگیری علائم می‌تواند در کاهش خطر عفونت‌های دستگاه تناسلی موثر باشد.