واژینیسموس چیست؟

واژینیسموس  را به‌ عنوان ازدواج وصال نیافته نیز می‌شناسند. واژینیسموس یا انقباض غیرارادی عضلات واژن یک اختلال جنسی در بانوان است. این عارضه باعث ایجاد درد و ناراحتی در هنگام ورود هر جسم خارجی، از جمله آلت تناسلی مرد به داخل واژن می‌شود. این درد با اجتناب از رابطه جنسی و ترس از آن برای بانوان همراه است. واژینیسموس در هر سنی و به دلایل مختلفی بروز می‌کند. در واقع واژینیسموس به ناتوانی در برقراری رابطه جنسی کامل به دلیل انقباض غیرارادی عضلات یک‌سوم تحتانی واژن اشاره دارد. این انقباضات ناشی از عوامل آناتومیک، روانی، یا عدم آگاهی کافی زوجین از نحوه صحیح برقراری رابطه جنسی است. خوشبختانه، واژینیسموس پیگیری‌های مداوم و روش‌های درمانی متعدد قابلیت درمان را دارد. در این مقاله از تافته، به بررسی علائم، علل و روش‌های درمان واژینیسموس می‌پردازیم.

بیماری واژینیسموس چیست؟

واژینیسموس (Vaginismus) یا انقباض غیرارادی عضلات کف لگن یک اختلال جنسی است. در این اختلال عضلات واژن هنگام تلاش برای ورود هر جسم خارجی، مانند تامپون یا آلت تناسلی مرد، به طور غیرارادی در حالت انقباض به خود می‌گیرند. این انقباض از خفیف تا بسیار دردناک متغیر است. واژینیسموس با برانگیختگی جنسی تداخلی ندارد و فقط مانع از دخول می‌شود. برخی از مردم واژینیسموس را با دیسپارونی یا مقاربت دردناک اشتباه می‌گیرند. در حالی‌ که دیسپارونی می‌تواند ناشی از عوامل فیزیکی مانند آندومتریوز، بیماری التهابی لگن یا آتروفی واژن باشد، واژینیسموس معمولاً منشأ روانی دارد. بانوان مبتلا به واژینیسموس هیچ علامت فیزیکی را تجربه نمی‌کنند.

معرفی انواع واژینیسموس

واژینیسموس را در دو نوع اولیه و ثانویه طبقه‌ بندی می‌کنند و تجربه میزان درد در هر دو نوع از این بیماری از خفیف تا شدید متغیر است. در ادامه مطالب هر کدام از این دو نوع بیماری را برای شما شرح می‌دهیم:

واژینیسموس اولیه

زمان تلاش فرد برای برقراری اولین رابطه جنسی واژینیسموس اولیه زمانی رخ می‌دهد. در چنین شرایطی بانوان با درد، سوزش و انقباض عضلات واژن مواجه می‌شوند. در واژینیسموس اولیه ورود آلت تناسلی به واژن دشوار یا غیرممکن به نظر می‌رسد. احساس درد در این نوع اختلال اولیه با توقف دخول، کاهش پیدا می‌کند. این نوع واژینیسموس معمولاً به دلیل عوامل روانی مانند ترس از درد، اضطراب یا تجربیات منفی قبلی ایجاد می‌شود.

واژینیسموس ثانویه

واژینیسموس ثانویه، بر خلاف نوع اولیه، در بانوان با سابقه تجربه رابطه جنسی بدون درد رخ می‌دهد. این اختلال در برهه‌ای از زندگی، به دلایلی مانند تجاوز جنسی، عفونت‌های دستگاه تناسلی، زایمان، یا جراحی‌های لگنی بروز می‌کند. علاوه بر این، تغییرات هورمونی پس از یائسگی نیز منجر به واژینیسموس ثانویه می‌شود. کاهش سطح استروژن در این دوران خشکی واژن و نازک شدن دیواره‌های آن را به همراه دارد. خشکی واژن باعث احساس درد بانوان حین برقراری رابطه جنسی می‌شود.

علائم واژینیسموس چیست؟

واژینیسموس یا دخول دردناک، با انقباض غیرارادی عضلات اطراف واژن مشخص می‌شود. چنین شرایطی ورود آلت تناسلی مرد یا هر جسم خارجی دیگر را با دشواری روبه‌رو می‌کند. این انقباض از خفیف تا شدید متغیر است. شایع‎‌ترین علائم واژینیسموس عبارت‌اند از:

• دخول دردناک یا غیرممکن
• حساس درد هنگام معاینه لگنی یا استفاده از تامپون
• ترس و اضطراب از رابطه جنسی که منجر به کاهش میل جنسی می‌شود.
• ترس از درد یا رابطه جنسی
• انقباض عضلانی در سایر قسمت‌های بدن، حتی در سیستم تنفسی
• نیاز به ارگاسم از طریق روش‌های غیر از دخول واژینال

از کجا بفهمیم واژینیسموس داریم؟

درد در حین مقاربت یا دیسپورونیا از اولین علائم واژینیسموس یا قفل شدن واژن می‌باشد. احساس درد فقط با دخول رخ می‌افتد و معمولاً دخول دردناک با بیرون آمدن آلت مرد از واژن از بین می‌رود. علائم دیگر شامل موارد زیر می‌شوند:

• ناتوانی همیشگی در برقراری رابطه جنسی یا قرار دادن تامپون در واژن
• ترس از درد در زمان رابطه جنسی
• کاهش میل جنسی
• مشکل در باروری

چه عواملی در ایجاد واژینیسموس مؤثر هستند؟

واژینیسموس ناشی از عوامل مختلفی است. محرک‌های تنش‌زای روانی، مانند ترس از رابطه جنسی، اضطراب، یا تجربیات منفی گذشته (تجاوز جنسی یا تروما)، نقش مهمی در ایجاد واژینیسموس دارند. علاوه بر این، محرک‌های تنش‌زای فیزیکی نیز می‌توانند باعث این اختلال شوند. آسیب‌های ناشی از زایمان، جراحی‌های لگن، عفونت‌ها، یا تغییرات هورمونی از جمله این عوامل هستند. گاهی اوقات، واژینیسموس به دلیل ترکیبی از عوامل روانی و فیزیکی ایجاد می‌شود. در این قسمت هر کدام از این عوامل را به صورت مختصر شرح می‌دهیم:

محرک‌های فیزیکی

عوامل فیزیکی متعددی در بروز واژینیسموس نقش دارند. عفونت مجاری ادراری یا بیماری‌های مقاربتی، ابتلا به برخی سرطان‌ها، تغییرات هورمونی در دوران یائسگی، جراحی‌های لگنی و عدم آمادگی کافی برای رابطه جنسی از جمله عوامل دخیل در ایجاد واژینسموس هستند. همچنین استفاده از روان‌کننده‌های ناکافی یا نامناسب و تغییرات مرتبط با افزایش سن مانند خشکی واژن پس از یائسگی نیز در ایجاد این عرضه نقش دارند.

محرک‌های روانی

عوامل روانی متعددی در بروز واژینیسموس نقش دارند.  ترس از دخول، بارداری یا رابطه جنسی، اضطراب و استرس مرتبط با مسائل جنسی، مشکلات ارتباطی با شریک جنسی، تجاوز جنسی و تجربیات دوران کودکی از جمله محرک‌های روانی برای ایجاد واژینیسموس هستند.

به چه علت واژینیسموس رخ می‌دهد؟

علت دقیق واژینیسموس هنوز به طور کامل مشخص نیست. با این‌ وجود اضطراب و ترس از رابطه جنسی نقش مهمی در ایجاد این عارضه دارند. برخی از بانوان در تمام موقعیت‌ها و هنگام ورود هر جسم خارجی به واژن، این مشکل را تجربه می‌کنند. همچنین برخی دیگر فقط در هنگام رابطه جنسی، استفاده از تامپون یا معاینه پزشکی دچار واژینیسموس می‌شوند. از جمله رایج‌ترین دلایل ایجاد واژینیسموس عبارت‌اند از:

• پسا قاعدگی
• عارض جانبی مصرف داروهای خاص
• افراد با سابقه جراحی لگن
• حساس‌بودن اعصاب دهانه واژن
• احساس افسردگی و اضطراب
• ترس از بارداری
• عدم آمادگی روحی برای برقراری رابطه جنسی

عوارض ابتلا به واژینیسموس چیست؟

واژینیسموس، علاوه بر ایجاد درد و ناراحتی عوارض جانبی متعددی را برای زنان و شریک جنسی آن‌ها به همراه دارد. از مهم‌ترین و بدترین عوارض این اختلال می‌توان به بی‌میلی جنسی در زنان اشاره کرد. سایر عوارض واژینیسموس عبارتند از:

• ترس شدید از رابطه جنسی
• عدم اجازه معاینه لگنی به پزشک
• کاهش اعتماد به‌ نفس
• زودانزالی و اختلال نعوظ در همسر فرد مبتلا
• کاهش رضایت از زندگی جنسی
• ایجاد ترس از رابطه جنسی در هر دو نفر

آیا واژینیسموس قابل درمان است؟

بله، واژینیسموس با استفاده از روش های مختلف مانند روان درمانی، تمرینات کگل، فیزیوتراپی و درمان‌های دارویی مانند تزریق بوتاکس یا لیزر قابل درمان است. اکثر بیماران پس از درمان، تجربه‌ای راحت‌تر و بدون درد از رابطه جنسی دارند. مشاوره با پزشک متخصص می‌تواند در انتخاب بهترین روش درمانی کمک کننده باشد.

راهکارهای مختلف برای درمان واژینیسموس

برای درمان واژینیسموس، روش‌های مختلفی وجود دارد. این روش‌ها شامل درمان‌های روان‌ شناختی، تمرینات فیزیکی و در برخی موارد، ترکیبی از هر دو است. در اینجا به برخی از رایج‌ترین روش‌های درمان واژینیسموس اشاره می‌کنیم:

سونوگرافی و معاینه توسط پزشک

معاینه توسط پزشک متخصص زنان و سونوگرافی، ابزارهای مهمی در تشخیص و درمان واژینیسموس هستند. این معاینات به پزشک کمک می‌کنند تا علل زمینه‌ای واژینیسموس را شناسایی کنند. سونوگرافی عفونت‌های دستگاه تناسلی یا آندومتریوز را تشخیص می‌دهد.

مراجعه به سکس‌تراپیست

سکس‌تراپیست یا مشاور جنسی، با استفاده از جلسات روان‌درمانی اقدام به بررسی و درمان ریشه‌های روانی واژینیسموس می‌کند.

استفاده از بوتاکس

بوتاکس با فلج کردن موقت عضلات، از انقباض آن‌ها جلوگیری می‌کند. این روش درمانی، گاهی اوقات برای واژینیسموس نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. با تزریق بوتاکس به عضلات کف لگن، می‌توان انقباضات غیرارادی واژن را کاهش داد و به تسهیل دخول کمک کرد.

استفاده از اپلیکاتور یا دیلاتورهای مخصوص

درمان واژینیسموس با استفاده از اپلیکاتورها یا دیلاتورهای مخصوص یک روش مؤثر برای درمان این عارضه محسوب می‌شود. این روش شامل استفاده از مجموعه‌ای از مخروط‌ها یا دیلاتورهای استوانه‌ای با اندازه‌های مختلف است. اندازه این مخروط‌ها به‌ تدریج افزایش پیدا می‌کند.

انجام تمرین کگل

برای تقویت عضلات کف لگن و واژن و بهبود کنترل آن‌ها، انجام تمرینات کگل مفید است. عضلات کف لگن، می‌توانید هنگام ادرارکردن با انقباض عضلات قابل‌تشخیص هستند. برای انجام تمرین کگل، عضلات کف لگن را به مدت ۵ ثانیه منقبض کنید، سپس ۵ ثانیه رها کنید. انجام این تمرین با تقویت این عضلات به کنترل بهتر انقباضات غیرارادی واژن و کاهش درد هنگام دخول کمک می‌کند. برای کسب اطلاعات بیشتر به شما پیشنهاد می‌کنیم، مقاله مربوط به ورزش کگل برای زنان را مطالعه نمایید.

درمان خانگی واژینیسموس

تمرینات خانگی نظیر تمرینات تنفسی و تمرینات تقویت عضلات کف لگن، به شما کمک می‌کند تا بر ترس و نگرانی‌های خود غلبه کنید و احساس راحتی بیشتری در بدن خود تجربه کنید. این تمرینات به مرور زمان باعث شل شدن عضلات واژن و کاهش احساس‌ها می‌شوند. علاوه بر این تکنیک‌های آرامسازی به کاهش استرس کمک کرده و به شما اجازه می‌دهد که با اعتماد به نفس بیشتری به درمان خود ادامه دهید.

درمان قطعی واژینیسموس

با روش‌های مبتنی بر تمرین‌های مرحله‌ای و راهکارهای علمی و عملی نرخ موفقیت بالا، می‌توان برای همیشه از این مشکل رها شد. به طوری که از هر ۱۰ مراجعه، دست کم ۸ الی ۹ نفر در حداکثر ۴ تا ۶ هفته موفق به داشتن رابطه کامل و بدون درد می‌شوند و این روش به میزان همکاری در تمرینات بستگی دارد.

سخن آخر

همان‌طور که گفته شد واژینیسموس، انقباض غیرارادی عضلات کف لگن هنگام ورود جسم خارجی به واژن است. این اختلال علاوه بر عوامل روانی و جسمی منجر به مشکلات و سرخوردگی در روابط جنسی می‌شود. شما با انتخاب روش‌های درمانی مناسب، می‌توانید بر این مشکل غلبه کنید. ترس از ناتوانی جنسی تأثیر منفی بر عملکرد شما در رابطه جنسی دارد. در این مقاله به کلیه سؤالات شما در مورد واژینیسموس پاسخ داده شد.