مصرف قهوه در دوران قاعدگی

قهوه یکی از پرمصرف‌ترین نوشیدنی‌ها در جهان است و بسیاری از بانوان در دوران پریودی چه برای افزایش سطح انرژی و چه از سر عادت به آن روی مي‌آوردند. رابطه قهوه و قاعدگی موضوعی است که دیدگاه‌های متفاوتی نسبت به آن وجود دارد، برخی از افراد معتقدند که قهوه علائم پریود را بدتر کرده و برخی دیگر معتقدند قهوه در طول روز کمک‌کننده است.

در این مقاله از سایت تافته، خواص و فواید قهوه برای زنان، مضرات و عوارض احتمالی آن در دوران پریودی و راهنمای مصرف ایمن آن را بررسی می‌کنیم. لازم به ذکر است بدانید، واکنش هر فرد به کافئین متفاوت است و آنچه در ادامه می‌خوانید، راهنمای کلی است، نه توصیه پزشکی شخصی‌سازی‌شده.

رابطه قهوه و قاعدگی چیست؟

رابطه قهوه و قاعدگی مربوط به کافيین موجود در آن می‌شود که از چندین مسیر از جمله تحریک سیستم عصبی سمپاتیک، افزایش موقت هوشیاری، اثر ادرارآور، و تأثیر بر عروق خونی می‌تواند بر بدن اثر بگذارد. از طرفی دیگر، در دوران پریودی نوسانات هورمون‌های استروژن و پروژسترون می‌تواند در نحوه پردازش کافئین توسط بدن موثر باشد. به همین دلیل در روزهای مختلف پریودی، ممکن است بدن شما واکنش یکسانی به یک فنجان قهوه نشان ندهد.

تاثیر قهوه بر پریودی

تاثیر قهوه بر پریودی از چند مکانیسم اصلی نشات می‌گیرد.

1. تحریک سیستم عصبی و افزایش آدرنالین: می‌تواند باعث احساس هوشیاری موقت شود، اما در برخی افراد اضطراب و بی‌قراری ایجاد می‌کند.
2. اثر بر عروق خونی: کافئین می‌تواند باعث تنگی عروق شود؛ برخی این اثر را با تسکین موقت درد مرتبط می‌دانند و برخی دیگر آن را عامل تشدید گرفتگی عضلات رحمی می‌دانند. این دو دیدگاه متناقض نشان دهنده تفاوت و شخصی واکنش افراد به این اثر است.
3. افزایش ترشح پروستاگلاندین‌ها: طبق نظریه برخی منابع، مصرف کافئین در افزایش این هورمون‌ها که مسبب انقباض رحم می‌شود، نقش دارد که می‌تواند موجب تشدید دردهای قاعدگی را در برخی افراد شود.
4. اثر ادرارآور: می‌تواند در کاهش موقت احساس نفخ موثر باشد، اما در صورت مصرف زیاد و عدم جبران مایعات، ممکن است باعث کم‌آبی بدن و تشدید گرفتگی عضلانی شود.

آیا قهوه در دوران پریودی ضرر دارد؟

پاسخ به سوال آیا قهوه در دوران پریودی ضرر دارد؟، یک بله یا خیر ساده نیست، چرا که:

• در مصرف متعادل (معمولاً تا ۱ تا ۲ فنجان در روز) برای اکثر افراد سالم، قهوه ضرر جدی در دوران پریودی ندارد.
• در مصرف زیاد (بیش از ۳ تا ۴ فنجان یا بیش از حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز) می‌تواند اضطراب، بی‌خوابی، تپش قلب و گرفتگی عضلات را در دوران پریودی تشدید کند.
• افرادی که به‌ طور طبیعی به کافئین حساس‌ترند یا دردهای قاعدگی شدید دارند، ممکن است ضرر مصرف قهوه را حتی در مقادیر متوسط نیز بیشتر احساس کنند.

خواص قهوه برای زنان

در ادامه با برخی از رایج‌ترین خواص قهوه برای زنان آشنا می‌شویم.

1. بالابردن هوشیاری: قهوه به دلیل داشتن مقدار زیادی از کافئین، تأثیر زیادی در بهبود هوشیاری و تمرکز فرد دارد.
2. کاهش نفخ: قهوه یک ادرارآور محسوب می‌شود؛ بنابراین مصرف قهوه تأثیر زیادی در کاهش احتباس آب و نفخ دارد.
3. بهبود موقت خلق‌ و خو: کافئین موجود در قهوه به‌عنوان محرک طبیعی عمل می‌کند و مصرف متعادل آن افزایش سطح انرژی و بهبود خلق‌وخو را برای فرد به دنبال دارد.
4. آنتی اکسیدان‌ها: آنتی‌اکسیدان‌هایی که درون قهوه وجود دارد به‌ عنوان یکی از عوامل مؤثر در کاهش التهاب‌ها و حفاظت از بدن در برابر آسیب‌های سلولی شناخته می‌شوند و می‌تواند به کاهش استرس اکسیداتیو کمک کند.

فواید قهوه برای زنان در دوران پریودی

برخی از فواید قهوه در پریودی در مصرف متعادل شامل موارد زیر می‌شود.

• کاهش موقت نفخ: به دلیل خاصیت ادرارآور قهوه در کاهش احتباس آب موثر است.
• بهبود هوشیاری و تمرکز: در روزهایی که خستگی و بی‌حالی ناشی از قاعدگی بیشتر به چشم می‌آید.
• خاصیت آنتی‌اکسیدانی: که به‌ طور کلی می‌تواند در کاهش التهاب عمومی بدن نقش موثری ایفا کند.
• افزایش سطح انرژی: برای مقابله با خستگی ناشی از افت استروژن در روزهای پیش از پریود مفید است.

خواص قهوه تلخ برای زنان

خواص قهوه تلخ برای زنان (قهوه بدون شکر، شیر یا خامه) از چند جهت با قهوه‌های شیرین یا ترکیبی تفاوت‌هایی دارد:

1. کالری بسیار کمتر، که برای کنترل وزن مناسب‌تر است.
2. عدم افزودن قند اضافه، که از نوسانات ناگهانی قند خون (که می‌تواند بر خلق‌وخو در دوران PMS اثر بگذارد) جلوگیری می‌کند.
3. غلظت بیشتر آنتی‌اکسیدان‌ها نسبت به قهوه‌های رقیق‌شده با شیر یا افزودنی‌های زیاد دارد.

مضرات قهوه برای زنان

به طور کلی (نه فقط دوران قاعدگی) به عنوان مضرات قهوه برای زنان، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• افزایش موقت فشار خون و ضربان قلب
• تشدید اضطراب در افرادی که به کافئین حساسیت دارند.
• اختلال در خواب، به‌خصوص در صورت مصرف در ساعات پایانی روز
• اختلال در جذب آهن: کافئین و تانن‌های موجود در قهوه می‌توانند موجب کاهش جذب آهن غیرهِم (آهن گیاهی) شوند و این موضوع برای زنان، به‌خصوص در دوران خونریزی قاعدگی که بدن به آهن بیشتر نیاز دارد، حائز اهمیت است.

عوارض قهوه برای زنان در دوران پریودی

برخی افراد ممکن است با عوارض قهوه در پریودی مواجه شوند که این عوارض شامل موارد زیر است.

1. تشدید گرفتگی و درد قاعدگی
2. حساسیت سینه‌ها در برخی افراد
3. افزایش احساس اضطراب، تحریک‌پذیری یا دمدمی‌مزاجی
4. بی‌خوابی، به‌خصوص اگر قهوه در بعدازظهر یا شب مصرف شود
5. تشدید نوسانات خلقی مرتبط با سندروم پیش از قاعدگی (PMS)
6. تشدید مشکلات گوارشی مانند یبوست یا اسهال (که در روزهای پیش از پریود شایع‌ترند)

قهوه و خونریزی قاعدگی؛ افزایش می‌دهد یا کاهش؟

یکی از پرتکرارترین سوالات این است که آیا قهوه خونریزی قاعدگی را زیاد می‌کند یا کاهش می‌دهد؟ و در پاسخ باید بگوییم که شواهد علمی موجود در این زمینه ناهماهنگ و غیرقطعی است.

• برخی منابع معتقدند اثر تنگ‌کنندگی عروق ناشی از کافئین می‌تواند در کاهش نسبی خونریزی موثر باشد.
• برخی دیگر بر این باورند که تأثیر کافئین بر هورمون‌ها و عروق خونی می‌تواند منجر به افزایش خونریزی شود.
• در عمل، هیچ مطالعه قطعی و گسترده‌ای وجود ندارد که یکی از این دو اثر را به‌طور قاطع اثبات کرده باشد. هر فرد می‌تواند واکنش متفاوت داشته باشد.

اگر پس از مصرف قهوه متوجه تغییر محسوس (افزایش یا کاهش قابل‌توجه) در الگوی خونریزی خود شدید، بهتر است به پزشک مراجعه نمایید تا سایر علل احتمالی مورد بررسی قرار بگیرد.

قهوه و آهن؛ نکته‌ای که نباید فراموش کنید

از آنجایی که در دوران قاعدگی، علی‌الخصوص افرادی که خونریزی شدیدی دارد، دچار کمبود آهن می‌شوند، باید به تداخل قهوه با جذب آهن توجه داشته باشند. تانن‌های موجود در قهوه می‌توانند موجب کاهش جذب آهن غیرهِم (موجود در منابع گیاهی مانند اسفناج و حبوبات) شوند. برای کاهش این اثر:

1. اگر مکمل آهن مصرف می‌کنید، آن را با فاصله زمانی از قهوه بخورید.
2. قهوه را هم‌زمان یا بلافاصله پس از وعده‌های غذایی غنی از آهن مصرف نکنید؛ فاصله حدود یک تا دو ساعت را رعایت کنید.

میزان مناسب مصرف قهوه در دوران پریودی

بر اساس راهنماهای کلی سلامت، مصرف تا حدود ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز (معادل تقریبی ۳ تا ۴ فنجان قهوه معمولی) برای بیشتر بزرگسالان سالم خطری ندارد. با این حال، در دوران پریودی و به‌خصوص برای کسانی که دردهای قاعدگی شدید یا اضطراب دارند، بهتر است بیشتر یک تا دو فنجان ننوشند تا با عوارض احتمالی آن روبه‌رو نشوند.

بر اساس مطالعات انجام شده بانوانی که بیشتر از 300 میلی‌گرم قهوه در طول روز مصرف دارند بیشتر در معرض ابتلا به دردهای قاعدگی قرار می‌گیرند. برای همین توصیه می‌کنیم در زمان سیکل قاعدگی به جای مصرف قهوه از نوشیدنی‌ها و دمنوش‌های گرمی مانند چای سبز استفاده کنید.

بهترین زمان مصرف قهوه

نوشیدن قهوه در زمان مناسب به افزایش تمرکز و بالا رفتن انرژی کمک می‌کند. بر اساس تحقیقات انجام شده بهترین زمان برای نوشیدن قهوه در ساعات اولیه‌ روز بین ساعات ۹ تا ۱۱ صبح است، زیرا پیش از آن به صورت طبیعی میزان کورتیزول در بدن بالاست و مصرف قهوه تاثیر چندانی در هوشیاری نداشته و روی خواب اثر نمی‌گذارد.

قهوه دی‌کف و جایگزین‌های کم‌کافئین

اگر می‌خواهید طعم قهوه را حفظ کنید اما نگران عوارض کافئین در دوران پریودی هستید، می‌توانید از موارد زیر استفاده نمایید.

• قهوه دی‌کف (بدون کافئین): کافئین بسیار کمتری دارد، هرچند کاملاً صفر نیست.
• چای سبز: کافئین کمتری نسبت به قهوه دارد از آنتی‌اکسیدان‌های خاص خود را نیز برخوردار است.
• دمنوش‌های گیاهی: مانند دمنوش زنجبیل یا بابونه، به ‌عنوان جایگزین کاملاً بدون کافئین محسوب می‌شود.

چه کسانی باید در پریودی مصرف قهوه را بیشتر محدود کنند؟

به ‌طور کلی توصیه می‌شود که بانوان مصرف قهوه را زمان پریود کاهش دهند و برای کنترل میزان خونریزی به میزان کافی آب مصرف کنند و افرادی که در ادامه گفته می‌شود باید مصرف قهوه را بیشتر محدود کنند.

1. افرادی با فشار خون بالا یا مشکلات قلبی
2. افرادی که مستعد اضطراب یا بی‌خوابی هستند
3. افرادی که دردهای قاعدگی شدید (دیسمنوره) دارند
4. افرادی با خونریزی قاعدگی سنگین (به دلیل تداخل احتمالی با جذب آهن)
5. افرادی با مشکلات گوارشی مانند سندروم روده تحریک‌پذیر که در روزهای پریودی تشدید می‌شود.

سخن پایانی

مطالعات انجام شده برای بررسی اثر مصرف قهوه در دوره قاعدگی متفاوت است. برخی از تحقیقات علمی مصرف قهوه را در این دوره حساس برای بانوان ممنوع دانسته‌اند و برخی دیگر مصرف آن را توصیه می‌کنند. در حالت کلی اثرات مختلف مصرف قهوه بستگی به حساسیت‌های فردی، مقدار مصرف، وضعیت سلامتی فرد و… دارد. با این‌ حال مصرف کافئین در دوره پریود باید با احتیاط انجام شود و توصیه می‌شود افرادی که به میزان زیادی خونریزی دارند، از خوردن قهوه اجتناب کنند.