یبوست در قاعدگی و راه‌های درمان و کنترل آن

عادت ماهیانه یک‌ چرخه طبیعی در بدن بانوان است. هر زن، ماهانه با شروع قاعدگی تغییرات زیادی را در بدن خود تجربه می‌کند. یبوست در دوران قاعدگی یک مشکل شایع است که می‌تواند به دلیل تغییرات هورمونی که در طول چرخه قاعدگی رخ می‌دهد، ایجاد شود. با وجود این که یبوست در زمان پریود آزاردهنده است؛ اما یک امر کاملاً طبیعی محسوب می‌شود.

بانوان باید به این مسئله توجه کنند که تا زمانی که یبوست با نشانه‌های دیگری مانند درد بسیار شدید و غیرقابل‌تحمل یا خون در مدفوع همراه نباشد جای نگرانی وجود ندارد. با ما تا انتهای این مطلب همراه باشید تا ضمن شرح علت یبوست در زمان قاعدگی راه‌های کنترل آن را نیز به شما معرفی کنیم.

یبوست چیست؟

یبوست یکی از مشکلات شایع دستگاه گوارش است که در آن حرکات روده به سختی انجام می‌شود و دفع مدفوع دشوار است. دستگاه گوارش از دهان تا مقعد ادامه دارد و وظیفه هضم، جذب مواد مغذی و دفع مواد زائد بر عهده اوست. در روده بزرگ آب مواد هضم شده جذب شده و مدفوع از حالت مایع به جامد تبدیل می‌شود.

هر چه این مواد مدت زمان بیشتری در روده بزرگ باقی بمانند، آب بیشتری جذب کرده و مدفوع سفت‌تر می‌شود که در نتیجه آن، یبوست به وجود می‌آید. تعداد دفعات طبیعی دفع در افراد متفاوت است، اما در صورتی که بیشتر از ۳ روز دفعی انجام نشود، مدفوع بسیار سفت شده و دفع آن به سختی صورت می‌گیرد.

یبوست زنان

یبوست یکی از مشکلات شایع گوارشی در زنان است که تعداد دفعات دفع را کاهش داده و باعث سفت شدن مدفوع می‌شود. علت بروز این مشکل می‌تواند به تغییرات هورمونی، کم‌آبی بدن، رژیم غذایی کم فیبر، استرس یا کم تحرکی مربوط شود.

برای پیشگیری و درمان یبوست، نوشیدن آب کافی، مصرف میوه و سبزیجات فیبردار، ورزش منظم و رعایت برنامه غذایی منظم بسیار کمک کننده است. در موارد شدید یا طولانی، مراجعه به پزشک و بررسی‌های تکمیلی ضرورت دارد.

علائم یبوست در زنان

یبوست در زنان معمولاً با نشانه‌های واضحی همراه است. از رایج‌ترین علائم یبوست می‌توان دفع کمتر از سه بار در هفته، مدفوع سفت یا خشک، احساس تخلیه ناقص روده، نفخ، درد یا احساس فشار در شکم و گاهی سردرد یا خستگی را نام برد.

ممکن است شدت این علائم پیش از قاعدگی افزایش یابد که علت آن به تغییرات هورمونی و سبک زندگی مرتبط است. با مصرف مواد غذایی فیبردار، نوشیدن آب کافی و فعالیت بدنی منظم می‌توان تا حدود زیادی مشکل یبوست را برطرف نمود.

علت یبوست در زنان

مشکل یبوست در خانم‌ها نسبت به آقایان شایع‌تر است؛ به خصوص که زنان در زمان‌های خاصی مانند بارداری، روزهای پیش از قاعدگی و پس از یائسگی این عارضه را بیشتر تجربه می‌کنند و علت آن اغلب با تأثیر هورمون‌های زنانه بر روی دستگاه گوارش مرتبط است. تغذیه و رژیم غذایی و همچنین استرس و فشارهای روانی از دیگر دلایل یبوست در زنان محسوب می‌شوند.

یبوست در پریودی

یکی از شایع‌ترین دلایل یبوست در زنان، به تغییرات طبیعی هورمون‌های زنانه مربوط می‌شود. در دوران قاعدگی، سطح هورمون پروژسترون افزایش می‌یابد و افزایش آن می‌تواند بر روی عملکرد دستگاه گوارش اثر بگذارد و باعث ایجاد یبوست در روزهای پیش از قاعدگی شود.

لازم به ذکر است که تغییرات هورمون‌ها تنها دلیل ایجاد یبوست در پریودی نیست؛ بلکه تغذیه نامناسب، کمبود مایعات بدن و بیماری‌هایی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر نیز ممکن است باعث بروز این مشکل شوند.

یبوست در روزهای پیش از قاعدگی طبیعی است که معمولاً با شروع خونریزی نیز به تدریج کاهش می‌یابد؛ اما اگر یبوست با علائمی مثل خون در مدفوع، دردهای شدید شکمی یا طولانی شدن مدت زمان دفع همراه باشد، مراجعه به پزشک متخصص جهت بررسی‌های بیشتر ضروری است.

دلیل بروز یبوست زمان عادت ماهیانه چیست؟

بسیاری از پزشکان در مورد علت بروز یبوست مانند علت بروز بسیاری از دیگر مشکلات زمان قاعدگی توافق نظر ندارند. بااین‌حال می‌توان گفت که نوساناتی که در هورمون‌های استروژن و پروژسترون رخ می‌دهد عامل اثرگذاری در بروز یبوست است. پروژسترون، هورمونی است که قبل از قاعدگی افزایش می‌یابد. این هورمون می‌تواند باعث کندشدن حرکت روده و جذب بیشتر آب از مدفوع شود. این امر می‌تواند منجر به مدفوع سفت و عبور دشوار آن شود. علاوه بر این‌ها شرایط زمینه‌ای دیگری هم می‌تواند در یبوست اثرگذار باشد. این عوامل شامل:

شرایط زمینه‌ای

بعضی از شرایط و بیماری‌های زمینه‌ای نقش مؤثری در افزایش احتمال ابتلا به یبوست در زمان قاعدگی دارند. به‌عنوان مثال آندرومتریوز (IBS) که معمولاً از آن با عنوان سندروم روده تحریک‌پذیر نیز یاد می‌شود عامل مؤثری در ابتلا به یبوست است. توجه کنید برای بانوانی که پریودهای دردناک را تجربه می‌کنند یبوست شایع‌تر است.

تغییرات در رژیم غذایی

در زمان قاعدگی به دلیل هوس‌های مختلف ممکن است به تغییر رژیم غذایی و مصرف غذاهای ناسالم بپردازید که عامل مؤثری در بروز یبوست است.

کاهش فعالیت

در دوران قاعدگی احساس خستگی یا درد بسیار شایع است. در این زمان فعالیت بدنی شما کاهش می‌یابد که می‌تواند به بروز یبوست کمک کند.

علائم بروز یبوست در زمان قاعدگی چیست؟

یبوست مانند هر بیماری دیگری با یک‌سری از علائم شایع همراه است. این علائم شامل:

• حس پر بودن شکم و نفخ
• تجربه سردرد و احساس سنگینی
• عدم تخلیه کامل مدفوع
• بوی بسیار بد مدفوع
• خشک و سخت بودن مدفوع
• انزوای شکم و حس تورم

توجه کنید که بانوان در این زمان به دلیل احساس درد و داشتن مدفوع ممکن است مکررا به سرویس بهداشتی مراجعه کنند. در چنین حالتی سعی کنید بارعایت نکات بهداشتی و استفاده از وسایل ضروری بهداشتی از بروز بیماری‌های دیگر از جمله عفونت و بیماری‌های قارچی جلوگیری کنید. برای رعایت بهداشت می‌توانید از دستمال توالت کاملا تمیز و بهداشتی استفاده کنید.

یبوست قبل از پریودی

یبوست پیش از شروع قاعدگی بسیار رایج بوده و معمولاً نشانه تغییرات هورمونی در بدن است. بعد از تخمک گذاری، سطح هورمون پروژسترون افزایش می‌یابد که می‌تواند باعث کاهش حرکات روده و در نتیجه یبوست شود. علاوه بر این، بعضی تحقیقات نشان داده‌اند که افزایش سطح استروژن قبل از پریود ممکن است بر عملکرد دستگاه گوارش تاثیر گذاشته و حرکت روده‌ها را کندتر کند.

یبوست قبل از قاعدگی می‌تواند همراه با نفخ، درد شکم و سایر علائم سندروم پیش از قاعدگی باشد. برای بهبود و پیشگیری از آن مصرف فیبر بیشتر، نوشیدن آب کافی و فعالیت بدنی منظم پیشنهاد می‌شود. اما اگر یبوستتان شدید و مداوم باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید و به عوامل اصلی و درمان‌های مختص خود بپردازید.

مشکلات گوارشی در قاعدگی

مشکلات گوارشی در دوران قاعدگی بسیار شایع می‌باشند و می‌توانند باعث بروز طیف وسیعی از علائم ناخوشایند شوند که معمولا به دلیل تغییرات هورمونی رخ می‌دهند. در ادامه با برخی از رایج‌ترین مشکلات گوارشی در این دوران و علل آنها آشنا می‌شویم، همراه ما باشید.

• نفخ و یبوست

هورمون پروژسترون معمولاً انقباضات روده را کند می‌کند و باعث ایجاد یبوست می‌شود. این امر باعث کند شدن حرکت غذا و جمع شدن گاز نیز می‌شود که در نتیجه فرد ممکن است احساس نفخ و یبوست کند.

• اسهال

همانطور که می‌دانید، تغییرات هورمونی در دوران پریودی کل بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهند و باعث سندروم پیش از قاعدگی از جمله تغییرات گوارشی می‌شوند. یکی از هورمون‌هایی که در دوران قاعدگی ترشح می‌شوند، هورمون پروستاگلاندین است. این هورمون بر انقباضات روده تاثیر گذاشته و حرکات روده را تغییر می‌دهد. این تغییرات معمولاً باعث ایجاد اسهال می‌شوند.

بیشتر بخوانید: علت‌های اسهال در پریودی و روش های درمان آن

• انقباضات شکم

گرفتگی و انقباض شکمی یکی دیگر از مشکلاتی است که ترشح هورمون پروستاگلاندین به همراه دارد. این گرفتگی‌ها می‌توانند ناراحت کننده باشند.

• سندروم روده تحریک پذیر

سندروم روده تحریک پذیر یکی از مشکلاتی است که می‌تواند باعث بروز ناراحتی گوارشی شود. افرادی که به این سندروم مبتلا هستند، در دوران پریودی علائم گوارشی دردناک و ناراحت کننده‌ای را تجربه می‌کنند.

راه‌های کنترل یبوست هنگام قاعدگی

یبوست به‌تنهایی آزاردهنده است. حال اگر با علائم پریود نیز همراه باشد شرایط را دشوارتر خواهد کرد. شما می‌توانید برای کاهش عوارض یبوست در زندگی روزمره خود اقدامات زیر را انجام دهید.

مصرف آب به مقدار کافی

نوشیدن آب و سایر مایعات بدون کافئین در طول روز به هیدراته نگه‌داشتن بدن و نرم‌شدن مدفوع کمک می‌کند. برای دریافت آب می‌توانید از غذاهایی مانند سوپ و میوه‌های آبدار استفاده کنید. ممکن است نوشیدن آب به‌تنهایی برای شما خوشایند نباشد در چنین شرایطی استفاده از آب گرم همراه با لیمو گزینه مطلوبی است.

از تأثیرات مطلوب ورزش غافل نشوید!

فعالیت بدنی منظم به تحریک روده‌ها و جلوگیری از یبوست کمک می‌کند. سعی کنید روزانه ۲۰ دقیقه پیاده‌روی آرام را در برنامه روزانه خود قرار دهید.

به مقدار کافی فیبر مصرف کنید!

غذاهای غنی از فیبر مانند میوه‌ها، سبزی‌ها، غلات کامل و حبوبات را در رژیم غذایی خود بگنجانید. فیبر به افزایش حجم مدفوع و نرم‌شدن آن کمک می‌کند که عبور آن را آسان‌تر می‌کند.

از نگه‌ داشتن مدفوع خود خودداری کنید!

نگهداری مدفوع برای زمان طولانی یک عادت ناپسند است که افزایش بیشتر یبوست را به همراه دارد. نگهداری مدفوع برای زمان طولانی در روده دفع آن دشوارتر و سخت‌تر خواهد کرد.

مصرف ملین را فراموش نکنید!

شما می‌توانید ملین را با نسخه پزشک یا بدون نسخه از داروخانه تهیه کنید. ملین را مطابق دستورالعمل آن مصرف کنید تا استفاده از آن برای شما تبدیل به عادت نشود.

مصرف داروهای ضد یبوست

اگر یبوست برای شما آزاردهنده باشد این امکان وجود دارد که با توصیه به پزشک به مصرف برخی از داروهای ضد یبوست بپردازید. این داروها شامل:

• مکمل‌های پروبیوتیک: مصرف این نوع از مکمل باعث ایجاد تعادل بین باکتری‌های مفید روده و بهبود عملکرد روده می‌شود.
• لاکتوز: این دارو یک محلول شیرین است و به‌عنوان یک تسهیل‌کننده برای تخلیه معده و روده کاربرد دارد.

چه زمانی یبوست خطرناک است؟

اگر به صورت ناگهانی دچار یبوست شدید که با درد و گرفتگی شکم همراه است و توانایی دفع مدفوع و گاز معده خود را ندارید، بهتر است به نزد پزشک جهت بررسی‌های بیشتر و درمان مراجعه کنید. همچنین مشاهده علائم زیر نیز می‌تواند خطرناک باشد:

• مشاهده خون در مدفوع
• کاهش وزن بدون بی دلیل
• درد شدید در زمان دفع مدفوع
• تغییرات چشمگیر در اندازه، شکل و قوام مدفوع

آیا راهی برای جلوگیری از یبوست وجود دارد؟

برای افرادی که به طور منظم با یبوست درگیر هستند چندین راه جلوگیری وجود دارد:

از مصرف محرک‌های غذایی خودداری کنید!

رژیم غذایی مناسب عامل مهمی در جلوگیری از یبوست است. از مصرف غذاهای حاوی نشاسته، قند فراوان و سرشار از چربی خودداری کنید. به‌جای مصرف این غذاها از محصولات تازه مانند میوه، سبزی‌ها و غلات استفاده کنید. همچنین با نزدیک‌شدن به زمان عادت ماهیانه از آب و دم‌نوش‌های گیاهی به‌جای نوشیدنی‌های کافئین‌دار و مضر استفاده کنید.

مصرف قرص‌های ضدبارداری

قبل از هر چیزی باید بدانید که مصرف این قرص مناسب هر فردی نیست و استفاده از این قرص باید با توصیه پزشک متخصص باشد. این قرص می‌تواند موجب حفظ هورمون‌ها در سطح پایدار شود و از بروز مشکلات گوارشی و یبوست جلوگیری کند.

پروبیوتیک‌ها را مصرف کنید!

پزشکان، مصرف پروبیوتیک را برای درمان مشکلات گوارشی و یبوست مفید می‌دانند. محصولاتی مانند خیارشور، زیتون، سرکه سیب، میوه و… سرشار از پروبیوتیک هستند.

درمان یبوست در پریودی

یبوست در پریودی مشکل آزاردهنده‌ای است، به ویژه اگر در کنار علائم دیگری که با قاعدگی همراه باشد، اما چندین راه حل وجود دارد که می‌توانید برای مدیریت یبوست و به حداقل رساندن تاثیر آن بر زندگی روزمره خود انجام دهید؛ از قبیل:

افزودن فیبر بیشتر به رژیم غذایی

فیبر به افزایش حجم مدفوع و حرکت آسان آن در سیستم گوارش کمک می‌کند. این تاثیر به خصوص در طول دوره قاعدگی، زمانی که سیستم شما ممکن است به دلیل هورمون‌ها کند شده باشد، اهمیت زیادی دارد. سعی کنید هر روز ۱ تا ۲ وعده میوه، سبزیجات یا غلات کامل را به رژیم غذایی خود اضافه کنید. بعضی از غذاهای ضد یبوست که می‌توانید امتحان کنید؛ عبارتند از:

• سیب
• گلابی
• لوبیا
• عدس
• سبزیجات تیره و برگ‌دار
• غلات کامل

نوشیدن آب بیشتر

نوشیدن آب یکی از راهکارهای مقابله با یبوست در پریودی است. اگر آب کافی دریافت نکنید، ممکن است در طول قاعدگی خود دچار یبوست شوید. نوشیدن آب کافی تضمین می‌کند که بدن شما از جمله سیستم گوارش عملکرد خود را به درستی انجام می‌دهد. دستگاه گوارش به آب نیاز دارد تا غذا را به طور موثر تجزیه کند و آن را در روده‌ها حرکت دهد و به مدفوع تبدیل کند تا به راحتی دفع شود.

فعالیت فیزیکی

فعالیت فیزیکی، روده‌ها و محتویات آن را به حرکت در می‌آورد. ورزش گردش خون و اکسیژن را در سراسر بدن، از جمله لگن و روده بهبود می‌بخشد که به تسکین علائم قبل از قاعدگی و همچنین یبوست کمک می‌کند. وقتی که با گرفتگی عضلات و سایر علائم قاعدگی روبرو هستید، پیدا کردن انگیزه برای ورزش می‌تواند سخت باشد، اما حتی یک پیاده‌روی ملایم ۲۰ دقیقه‌ای می‌تواند کمک بزرگی باشد.

کمک گرفتن از داروها

می‌توانید ملین‌ها را بدون نسخه از هر داروخانه‌ای تهیه کنید، اما حتماً قبل از مصرف با پزشک خود مشورت کنید. ملین‌ها گاهی اوقات می‌توانند عادت ساز باشند و بدن شما بدون استفاده از آنها دیگر نتواند به راحتی دفع مدفوع داشته باشد. بنابراین دستوران عمل‌های روی بسته‌بندی را به دقت مطالعه کنید و از مصرف زیاد یا طولانی مدت آنها خودداری کنید.

درمان سریع یبوست در منزل

برای درمان فوری یبوست در منزل می‌توانید از موارد زیر در رژیم غذایی خود استفاده کنید:

• لیمو و عسل
• خاکشیر و انجیر
• رازیانه
• پرهیز از کافئین، الکل و نوشابه
• نوشیدن آب کافی
• آلو یا آب آلو
• مصرف پروبیوتیک‌ها مانند ماست پروبیوتیک
• گل محمدی و عسل

درمان خانگی برای یبوست زنان

رژیم غذایی صحیح و اصولی نقش بسیار مهمی در درمان خانگی یبوست دارد. برای برطرف کردن یبوست، توصیه می‌شود غذاهای سرشار از فیبر مانند میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و آجیل‌ها را استفاده کنید. این مواد غذایی کمک می‌کنند تا مدفوع نرم شده و حرکت روده‌ها آسان‌تر شود.

همچنین نوشیدن آب فراوان و مایعات کافی (به ویژه آب گازدار)، می‌تواند در رفع یبوست بسیار مؤثر باشد. علاوه بر این موارد، سعی کنید از مصرف غذاهایی که یبوست را تشدید می‌کنند (مانند غذاهای فراوری شده و لبنیات پرچرب)، جداً اجتناب کنید. به طور کلی، بهره‌مندی از یک رژیم غذایی مناسب می‌تواند به پیشگیری و درمان یبوست کمک شایانی کند.

هنگام یبوست در قاعدگی چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

زمانی که فعالیت روده چند روز بعد از زمان قاعدگی به حالت اولیه خود بازگردد جای نگرانی وجود ندارد؛ اما اگر مشکلات گوارشی بیشتر از سه روز باقی بماند مراجعه به پزشک ضروری است. اگر علائم زیر را دارید باید فوراً با پزشک متخصص مشورت کنید:

• خونریزی زیاد
• دیدن خون در مدفوع
• کمردرد زیاد
• حس درد در قسمت‌های بالای پا و لگن
• حالت تهوع و استفراغ طولانی‌مدت

کلام آخر

همان‌طور که گفته شد بانوان در زمان عادت ماهیانه با مشکلات مختلفی مواجه می‌شوند که از شایع‌ترین این مشکلات یبوست و مشکلات گوارشی است. اگر شما خونریزی شدید با درد فراوان را حس می‌کنید یا مشکلات گوارشی شما بیشتر از سه روز زمان می‌برد باید با یک پزشک مشورت کنید. همچنین سعی با تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی سالم مشکلات زمان قاعدگی را به حداقل برسانید. در این مقاله سعی کردیم تا نکاتی را که می‌تواند به کاهش یبوست کمک کند به شما آموزش دهیم.