یبوست در قاعدگی و راه‌های درمان و کنترل آن

بسیاری از زنان در روزهای پیش از قاعدگی یا حین آن، دچار یبوست قبل از پریود یا یبوست در پریودی می‌شوند که با وجود این که یبوست در زمان پریود آزاردهنده است؛ اما یک امر کاملاً طبیعی و مرتبط با نوسانات هورمونی بدن محسوب می‌شود. تا زمانی که یبوست با نشانه‌های دیگری مانند درد بسیار شدید و غیرقابل‌تحمل یا خون در مدفوع همراه نباشد جای نگرانی وجود ندارد.

شناخت علت آن و راه‌های کنترلش می‌تواند در راحتی این دوره به شما کمک بخصوصی کند، به همین منظور در ادامه این مقاله از سایت تافته تعریف یبوست، علت بروز آن در دوران قاعدگی، علائم، راه‌های درمان سریع و زمان مراجعه به پزشک را بررسی می‌کنیم.

یبوست چیست؟

یبوست یا قبضیت شکم یکی از مشکلات شایع گوارشی در زنان است که تعداد دفعات دفع (کمتر از سه بار در هفته) را کاهش داده و باعث سفت شدن مدفوع می‌شود. هر چه این مواد مدت زمان بیشتری در روده بزرگ باقی بمانند، آب بیشتری جذب کرده و مدفوع سفت‌تر می‌شود که در نتیجه، دفع آن به سختی صورت می‌گیرد.

علائم یبوست در زنان

یبوست در زنان معمولاً با نشانه‌های واضحی همراه است و شامل موارد زیر می‌شود.

1. دفع کمتر از سه بار در هفته
2. مدفوع سفت، خشک یا کلوخه‌ای
3. نفخ و احساس پری یا فشار در شکم
4. احساس تخلیه ناقص روده پس از دفع
5. سردرد یا احساس خستگی همراه با یبوست

ممکن است شدت این علائم پیش از قاعدگی افزایش یابد که علت آن به تغییرات هورمونی و سبک زندگی مرتبط است.

چرا قبل و حین پریودی دچار یبوست می‌شویم؟

در پاسخ به سوالات رایج شما از جمله چرا قبل از پریودی یبوست می‌گیرم یا چرا نزدیک پریودی یبوست می‌گیریم؟ باید بگوییم که به نوسانات هورمونی چرخه قاعدگی مربوط می‌شود.

استروژن، پروژسترون و یبوست

پس از تخمک‌گذاری، سطح هورمون پروژسترون در بدن بالا می‌رود. استروژن و یبوست نیز به همین طریق با یکدیگر ارتباط دارند و طبق تخقیقات انجام شده، نوسان سطح استروژن پیش از پریود می‌تواند بر عملکرد دستگاه گوارش تاثیرگذار باشد. همچنین هورمون پروژسترون می‌تواند باعث کندشدن حرکت روده و جذب بیشتر آب از مدفوع شده و در نهایت منجر به مدفوع سفت و عبور دشوار آن شود.

علت یبوست بعد از تخمک‌گذاری نیز به همین صورت است، به همین دلیل ممکن است پیش از شروع علائم قاعدگی یبوست در تخمک‌گذاری را تجربه کنید.

یبوست قبل از پریود نشانه چیست؟

یبوست پیش از شروع قاعدگی بسیار رایج بوده و معمولاً نشانه تغییرات هورمونی در بدن و نزدیک شدن به پریودی است، حتی در برخی از موارد بخشی از سندروم پیش از قاعدگی (PMS) است. یبوست قبل از قاعدگی می‌تواند همراه با نفخ، درد شکم و سایر علائم سندروم پیش از قاعدگی باشد. برای بهبود و پیشگیری از آن مصرف فیبر بیشتر، نوشیدن آب کافی و فعالیت بدنی منظم پیشنهاد می‌شود. اما اگر یبوستتان شدید و مداوم باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید و به عوامل اصلی و درمان‌های مختص خود بپردازید.

آیا پریودی باعث یبوست می‌شود؟

بله، بعد از تخمک گذاری، سطح هورمون پروژسترون افزایش می‌یابد که می‌تواند باعث کاهش حرکات روده و در نتیجه یبوست شود. علاوه بر این، بعضی تحقیقات نشان داده‌اند که افزایش سطح استروژن قبل از پریود ممکن است بر عملکرد دستگاه گوارش تاثیر گذاشته و حرکت روده‌ها را کندتر کند.

نفخ و یبوست در پریودی

نفخ و یبوست در پریودی اغلب با هم رخ می‌دهند، چرا که هر دو ناشی از کندشدن حرکت روده و تجمع گاز در دستگاه گوارش به دلیل نوسانات هورمونی هستند. همچنین لازم است بدانید نفخ و یبوست قبل از پریود بخشی از تغییرات طبیعی بدن پیش از قاعدگی به شمار می‌روند و معمولاً با شروع خونریزی کمتر می‌شوند.

سایر علل یبوست در زنان

در کنار مواردی که ذکر شد،‌ دلایل یبوست در زنان می‌تواند شامل موارد زیر نیز باشد:

• کم‌آبی بدن
• استرس و فشارهای روانی
• رژیم غذایی کم‌فیبر یا تغییر ناگهانی در الگوی غذایی
• کاهش فعالیت بدنی، به‌ویژه در روزهای همراه با درد یا خستگی قاعدگی
• بیماری‌های زمینه‌ای مانند سندروم روده تحریک‌پذیر (IBS) یا آندومتریوز

تفاوت با علائم غیرطبیعی: خونریزی و مدفوع مکرر

بسیاری از پزشکان در مورد علت بروز یبوست مانند علت بروز بسیاری از دیگر مشکلات زمان قاعدگی توافق نظر ندارند، بنابراین یبوست معمول قاعدگی را نباید با یبوست و خونریزی واژن غیرطبیعی یا شدید اشتباه بگیرید؛ چرا که خونریزی غیرعادی همراه با یبوست شدید می‌تواند نشانه مشکل زمینه‌ای دیگری باشد.

از طرف دیگر، برخی افراد در پریودی برعکس این حالت را تجربه می‌کنند: علت مدفوع مکرر در پریودی یا اسهال به هورمون پروستاگلاندین وابسته است که با تحریک انقباضات روده، حرکت مدفوع را تسریع می‌کند.

چه زمانی یبوست خطرناک است؟

اگر به صورت ناگهانی دچار یبوست شدید که با درد و گرفتگی شکم همراه است و توانایی دفع مدفوع و گاز معده خود را ندارید، بهتر است به نزد پزشک جهت بررسی‌های بیشتر و درمان مراجعه کنید. همچنین مشاهده علائم زیر نیز می‌تواند خطرناک باشد:

1. مشاهده خون در مدفوع
2. کاهش وزن بدون بی دلیل
3. درد شدید در زمان دفع مدفوع
4. تغییرات چشمگیر در اندازه، شکل و قوام مدفوع

راه‌های درمان یبوست قبل و حین پریودی

برای درمان یبوست قبل از پریودی و درمان یبوست در پریودی، راهکارهای زیر معمولاً مؤثرند:

• مصرف آب به مقدار کافی
• افزایش مصرف غذاهای فیبردار
• خودداری از نگه‌داشتن مدفوع برای مدت طولانی
• فعالیت بدنی سبک، مانند ۲۰ دقیقه پیاده‌روی روزانه
• در صورت لزوم و با تجویز پزشک، استفاده از ملین‌ها یا مکمل‌های پروبیوتیک

برای درمان سریع یبوست چی بخوریم؟

برای درمان فوری یبوست در منزل می‌توانید از موارد زیر در رژیم غذایی خود استفاده کنید:

1. رازیانه
2. لیمو و عسل
3. آلو یا آب آلو
4. خاکشیر و انجیر
5. نوشیدن آب کافی
6. گل محمدی و عسل
7. پرهیز از کافئین، الکل و نوشابه
8. مصرف پروبیوتیک‌ها مانند ماست پروبیوتیک

غذاهای فیبردار برای یبوست

سعی کنید هر روز ۱ تا ۲ وعده میوه، سبزیجات یا غلات کامل را به رژیم غذایی خود اضافه کنید. بعضی از غذاهای ضد یبوست که می‌توانید امتحان کنید؛ عبارتند از:

• سیب
• گلابی
• لوبیا
• عدس
• غلات کامل
• سبزیجات تیره و برگ‌دار

بهترین زمان مصرف قرص آهن برای جلوگیری از یبوست

بسیاری از دختران و زنان در طول دوره پریودی خود علی‌الخصوص در صورت داشتن خونریزی شدید، از مکمل یا قرص آهن استفاده می‌کنند، اما آهن از داروهایی است که به ‌طور شایع منجر به یبوست می‌شود.

1. همزمان با مکمل آهن، مصرف آب و فیبر را بیشتر کنید.
2. مصرف آن را در ساعت مشخصی از روز (مثلاً صبح یا شب، متناسب با برنامه شما) یادداشت کنید تا زمان و دوز مصرفی آن را فراموش نکنید.
3. مکمل آهن را با کمی فاصله از غذا و همراه با منبع ویتامین C (مانند آب پرتقال) مصرف کنید تا جذب بهتری داشته باشد؛ اگر معده‌درد یا یبوست داشتید، می‌توانید با غذا میل نمایید.
4. در صورت تجویز دوز بالا یا بروز یبوست شدید، حتماً با پزشک درباره تغییر نوع فرمولاسیون یا دوز مشورت کنید؛ برخی فرمولاسیون‌های آهن یبوست کمتری ایجاد می‌کنند.

هنگام یبوست در قاعدگی چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

زمانی که فعالیت روده چند روز بعد از زمان قاعدگی به حالت اولیه خود بازگردد جای نگرانی وجود ندارد؛ اما اگر مشکلات گوارشی بیشتر از سه روز باقی بماند مراجعه به پزشک ضروری است. اگر علائم زیر را دارید باید فوراً با پزشک متخصص مشورت کنید:

• خونریزی زیاد
• کمردرد زیاد
• دیدن خون در مدفوع
• حالت تهوع و استفراغ طولانی‌مدت
• حس درد در قسمت‌های بالای پا و لگن

سخن پایانی

همان‌طور که گفته شد بانوان در زمان عادت ماهیانه با مشکلات مختلفی مواجه می‌شوند که از شایع‌ترین این مشکلات یبوست و مشکلات گوارشی است. اگر شما خونریزی شدید با درد فراوان را حس می‌کنید یا مشکلات گوارشی شما بیشتر از سه روز زمان می‌برد باید با یک پزشک مشورت کنید. همچنین سعی با تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی سالم مشکلات زمان قاعدگی را به حداقل برسانید.