علائم، علت و درمان خانگی عفونت قارچی واژن

یکی از مشکلات شایع در بین بانوان به‌ویژه در سنین باروری عفونت قارچی واژن است. این عفونت با برهم‌خوردن تعادل طبیعی باکتری‌ها و مخمرها در واژن ایجاد می‌شود. متأسفانه بانوان مبتلا به این عارضه علائم ناخوشایندی مانند خارش، سوزش، قرمزی و التهاب در ناحیه تناسلی را تجربه می‌کنند. خوشبختانه عفونت قارچی واژن اغلب با درمان‌های ساده‌ای مانند کرم‌های ضدقارچ موضعی یا داروهای خوراکی قابل درمان است. شناخت علائم عفونت قارچی واژن برای همه بانوان امر مهمی تلقی می‌شود. در واقع شناخت این علائم اقدام برای درمان را سریع‌تر می‌کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد عفونت قارچی و راه‌های مختلف برای درمان این بیماری تا انتهای این مقاله از تافته با ما همراه باشید.

منظور از عفونت قارچی واژن چیست؟

عفونت قارچی واژن را با نام کاندیدیازیس واژن (Vaginal candidiasis) نیز شناخته می‌شود. در واقع وجود یک قارچ مخمر به نام کاندیدا آلبیکانس عامل اصلی ابتلا به این بیماری است. بر اساس تحقیقات صورت‌گرفته تقریباً ۷۵ درصد بانوان در طول زندگی خود به این عارضه دچار می‌شوند. بانوان مبتلا به عفونت قارچی با تحریک، ترشح و خارش شدید واژن و بافت‌های دهانه آن روبه‌رو هستند. توجه داشته باشید که عفونت قارچی واژن از انواع عفونت مقاربتی نیست. بااین‌حال برقراری رابطه جنسی به دلیل تغییرات در تعادل فلور طبیعی واژن، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد. معمولاً این عفونت با مصرف داروهای ضدقارچ موضعی یا خوراکی به‌خوبی درمان می‌شود. بااین‌حال وجود موارد مزمن و ابتلای بیش از چهار بار در طول سال به این بیماری نیاز به دوره درمانی طولانی‌تر و داروهای نگهدارنده را افزایش می‌دهد.

آشنایی با علائم عفونت قارچی

قارچ کاندیدا آلبیکانس معمولاً به میزان کمی روی پوست، دستگاه گوارش، واژن و دهان وجود دارد. با افزایش تعداد این قارچ در بدن، بانوان مبتلا به عفونت قارچی به‌خصوص در ناحیه واژن می‌شوند. ابتلا به عفونت قارچی برای بانوان با علائم زیر همراه است:

احساس خارش و سوزش در واژن

خارش و سوزش واژن از شایع‌ترین علائم عفونت قارچی هستند. این علائم معمولاً با پیشرفت عفونت تشدید می‌شوند. توجه داشته باشید که اغلب اوقات و در موارد شدید خاراندن ناحیه واژن منجر به ایجاد زخم یا شقاق می‌شود. برای تسکین موقت این علائم استفاده از کمپرس سرد یا حمام خنک بسیار مؤثر است. همچنین شستشوی واژن بیش از یکبار در طول روز خشکی پوست و تشدید خارش و سوزش را برای بانوان به همراه دارد. علاوه بر روش‌های تسکین موقت، استفاده از محصولات موضعی ضدقارچ نیز موجب کاهش علائم این بیماری می‌شود.

احساس بوی نامطبوع و خفیف

بر خلاف دیگر عفونت‌ها، بانوان مبتلا به عفونت قارچی بوی بد واژن را تجربه نمی‌کنند. این موضوع یکی از تفاوت‌های اصلی بین عفونت‌های قارچی و سایر عفونت‌های واژن است. معمولاً عفونت قارچی بویی ملایم و شبیه به بوی مخمر دارد. بوی شدید و ناخوشایند واژن اغلب نشان‌دهنده عفونت‌های دیگری مانند واژینوز باکتریایی یا تریکومونیازیس است. واژینوز باکتریایی به دلیل رشد بیش از حد باکتری‌های طبیعی واژن رخ می‌دهد. همچنین تریکومونیازیس یک عفونت مقاربتی محسوب می‌شود.

مشاهده ترشحات غیرعادی

ترشحات واژن، بخشی طبیعی از عملکرد دستگاه تناسلی بانوان و تغییرات آن در طول چرخه قاعدگی طبیعی محسوب می‌شود. ترشحات طبیعی معمولاً بی‌بو، شفاف یا سفید و بدون ایجاد خارش یا سوزش هستند. ترشحات قبل از تخمک‌گذاری معمولاً شفاف و مخاطی و پس از تخمک‌گذاری سفید و کدر می‌شوند. تغییر در ظاهر ترشحات واژن نشانه‌ای از ابتلا به عفونت است. ترشحات غلیظ، سفید و توده‌ای شبیه لکه‌های شیر روی لباس اغلب نشان‌دهنده عفونت قارچی هستند. معمولاً بانوان این نوع ترشحات را با خارش، سوزش و سایر علائم ناراحت‌کننده تجربه می‌کنند.

احساس درد حین برقراری رابطه جنسی

رابطه جنسی در زمان ابتلا به عفونت قارچی واژن بسیار دردناک و ناراحت‌کننده است. تورم لابیا و فرج باعث تحریک و درد هنگام مقاربت می‌شود. همچنین دخول نیز با تحریک بافت ملتهب باعث خارش و سوزش بیشتر در این ناحیه می‌شود. تحریک جنسی و افزایش رطوبت واژن زمان برقراری رابطه علائم عفونت را تشدید می‌کند.

ذکر این نکته ضروری است که عفونت‌های قارچی واژن قابلیت انتقال به افراد دیگر را دارند. بر اساس تحقیقات انجام شده حدود ۱۵ درصد از مردان با برقراری رابطه جنسی با زنان مبتلا به عفونت قارچی به این بیماری مبتلا می‌شوند.  معمولا پزشکان برای جلوگیری از ابتلا شریک جنسی به عفونت بانوان مبتلا به این عارضه را تا بهبودی کامل از برقراری رابطه جنسی منع می‌کنند.

تحریک‌پذیری ناحیه واژن

تحریک‌پذیری واژن، یکی از علائم رایج عفونت قارچی است. در واقع تحریک‌پذیری واژن موجب حساسیت شدید در ناحیه واژن می‌شود. در چنین شرایطی حتی لمس واژن نیز درد و سوزش را برای فرد مبتلا به همراه دارد. علاوه بر این فعالیت‌هایی مانند رابطه جنسی و ادرارکردن نیز این تحریک‌پذیری را تشدید می‌کنند.

به گفته برخی از بانوان اصطکاک لباس هنگام نشستن یا راه‌رفتن نیز باعث تحریک پوست واژن می‌شود. عوامل دیگری مانند رطوبت و حمام آب گرم نیز تحریک‌پذیری واژن را برای افراد مبتلا به همراه دارد. این حساسیت  و تحریک‌پذیری واژن کیفیت زندگی افراد را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

التهاب ناحیه تناسلی

قرمزی و التهاب ناحیه تناسلی از علائم شایع عفونت قارچی واژن هستند. همچنین قرمزی ناحیه تناسلی موجب تورم می‌شود. عدم درمان عفونت قارچی با تشدید قرمزی پوست، ترک‌خوردن پوست و ایجاد زخم در ناحیه واژن همراه است. معمولاً تشخیص این علائم در افراد با پوست تیره تا حدودی دشوار به نظر می‌رسد. پزشکان با معاینه منظم ناحیه تناسلی علائم غیرطبیعی را شناسایی می‌کنند. شناسایی علائم غیرطبیعی ضروری است.

احساس خشکی واژن

عفونت‌های قارچی واژن با برهم‌زدن تعادل فلور طبیعی واژن، باعث خشکی آن می‌شوند. این خشکی برای بانوان مبتلا به عفونت با بروز بثورات پوستی در ناحیه واژن همراه است. برای رفع این مشکل، استفاده از محصولات مرطوب‌کننده مخصوص واژن توصیه می‌شود. این محصولات با نگهداری رطوبت واژن برای چند ساعت تا یک روز موجب تسکین خشکی و ناراحتی فرد می‌شوند.

کدام گروه از افراد در معرض ابتلا به عفونت قارچی قرار دارند؟

عفونت قارچی واژن یک مشکل رایج در بین بانوان است. بااین‌وجود برخی افراد بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به آن قرار دارند. در این قسمت گروه‌های در معرض خطر این بیماری را برای شما معرفی می‌کنیم:

• بانوان با مصرف طولانی‌مدت آنتی‌بیوتیک‌ها و نابودی باکتری‌ لاکتوباسیلوس باعث رشد بیش از حد قارچ‌ها در بدن می‌شوند.
• بانوان با مصرف داروهای ضدبارداری خوراکی یا هورمون‌درمانی و افزایش سطح استروژن بیشتر در معرض خطر ابتلا به عفونت قارچی هستند.
• بانوان مبتلا به دیابت و قند خون بالا محیط مناسبی برای رشد قارچ‌ها دارند.
• افراد با سیستم ایمنی ضعیف
• بانوان با رژیم غذایی نامناسب مانند مصرف بیش از حد مواد قندی و کمبود میوه‌ها و سبزی‌ها
• نوسانات هورمونی نزدیک به دوره پریود خطر ابتلا به عفونت قارچی را برای بانوان افزایش می‌دهد.
• تجربه استرس و اضطراب طولانی‌مدت
• کمبود خواب

در صورت عدم درمان عفونت قارچی بانوان با چه مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند؟

عدم درمان عفونت قارچی واژن منجر به ایجاد عوارض جدی‌تر برای فرد مبتلا می‌شود. این موضوع بر فعالیت‌های روزمره فرد تأثیر منفی دارد. همچنین عدم درمان عفونت‌های قارچی احتمال ابتلا به عفونت‌های مزمن را برای افراد افزایش می‌دهد. در چنین شرایطی کنترل این بیماری و درمان آن بسیار دشوار خواهد بود. یکی از عوارض خطرناک عدم درمان عفونت قارچی کاندیدمی یا کاندیدیازیس تهاجمی است. در این حالت، قارچ با ورود به جریان خون در سراسر بدن منتشر می‌شود. بانوان با سیستم ایمنی ضعیف بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری خطرناک قرار می‌گیرند. عفونت کاندیدیازیس با آسیب به اندام‌های داخلی بدن مانند قلب و کلیه خطر مرگ را به دنبال دارد. گزارش سریع علائم غیرمعمول به پزشک و آگاهی از اقدامات پیشگیرانه برای افراد در شرایط ویژه ضروری است. در این قسمت به تعدادی از عوارض عدم درمان عفونت قارچی اشاره می‌کنیم:

پیشرفت علائم

عدم درمان عفونت قارچی واژن منجر به پیشرفت و تشدید علائم می‌شود. علائم اولیه مانند خارش و سوزش می‌توانند به زخم‌های دردناک، ناباروری و عفونت‌های خونی جدی تبدیل شوند. درد شدید، سوزش و خونریزی از واژن از دیگر عوارض عدم درمان عفونت قارچی است. این علائم باگذشت زمان نیاز به درمان‌های پیچیده‌تری را ضروری می‌سازد.

اختلال در گوارش

قارچ کاندیدا به طور طبیعی در دستگاه گوارش و واژن بانوان وجود دارد. رشد بیش از حد این قارچ موجب مشکلات گوارشی برای بانوان می‌شود.  همچنین افراد مبتلا بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون وضعیت بدتری را تجربه می‌کنند. معمولاً برای بهبود این بیماری مصرف داروهای ضدقارچ توصیه می‌شود.

تأثیر بر باروری

عفونت‌های قارچی اثر مستقیمی بر بارداری بانوان ندارند. در واقع این عفونت با ایجاد شرایط خاص حرکت اسپرم به داخل رحم را دچار اختلال می‌کند.  معمولاً این اختلال ناشی از تغییر در مخاط دهانه رحم یا سایر تغییرات فیزیکی در دستگاه تناسلی فرد است. بااین‌حال، شواهد علمی کافی مبنی بر ارتباط مستقیم عفونت‌های قارچی و ناباروری در زنان وجود ندارد؛ بنابراین بانوان علی‌رغم ابتلا به این عفونت‌ نیز توانایی بارداری را دارند.

آسیب به بافت‌های واژن

عدم درمان عفونت قارچی واژن با آسیب به بافت‌های واژن  همراه است. این آسیب به صورت قرمزی، تورم و درد شدید در ناحیه تناسلی ظاهر می‌شود. باگذشت زمان و در صورت عدم رسیدگی مشکلات جدی‌تر مانند زخم و التهاب‌های مزمن برای افراد به وجود می‌آید.

افزایش خطر ابتلا به سایر عفونت‌ها

عدم درمان عفونت قارچی واژن خطر ابتلا به سایر عفونت‌های مقاربتی را افزایش می‌دهد. به‌عنوان‌مثال، ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) موجب ابتلای فرد به  تب‌خال تناسلی می‌شود. این بیماری با انتقال از طریق تماس پوستی زخم‌های دردناکی در ناحیه تناسلی ایجاد می‌کند. توجه داشته باشید که باوجود درمان تب‌خال تناسلی ویروس این بیماری به طور کامل در بدن از بین نمی‌رود.

سیفلیس و شانکروئید نیز از دیگر عفونت‌های مقاربتی هستند. سیفلیس توسط باکتری ترپونما پالیدوم به وجود می‌آید. این بیماری با انتقال از طریق تماس جنسی زخم‌هایی در ناحیه تناسلی و سایر قسمت‌های بدن ایجاد می‌کند. شانکروئید نیز باعث ایجاد زخم‌های دردناک در ناحیه تناسلی می‌شود. هر دوی این عفونت‌ها در صورت عدم درمان، می‌توانند عوارض جدی و حتی مرگ را به همراه داشته باشند.

راه‌های پیشگیری از ابتلا به عفونت قارچی

اولین قدم برای پیشگیری از ابتلا به عفونت قارچی و درمان آن نوع تشخیص بیماری است. رعایت عوامل زیر تا حدود زیادی در پیشگیری از ابتلا به عفونت قارچی تأثیرگذار است:

• شستشوی لباس‌ها با آب گرم
• رژیم غذایی سالم و متعادل
• اجتناب از پوشیدن شلوارهای تنگ و از جنس پلاستیک
• عدم استفاده از تامپون و پدهای بهداشتی معطر
• خوردن ماست‌های پروبیوتیک یا مصرف مکمل‌های غذایی حاوی باکتری لاکتوباسیلوس
• عدم استفاده خودسرانه از آنتی‌بیوتیک‌ها
• عدم نشستن طولانی‌مدت در آب گرم

تشخیص عفونت قارچی به چه صورت است؟

تشخیص عفونت قارچی واژن معمولاً با یک معاینه ساده توسط پزشک انجام می‌شود. در ابتدا، پزشک به بررسی سابقه پزشکی شما می‌پردازد. این مرحله سؤالاتی در مورد علائم، سابقه ابتلا به عفونت قارچی یا سایر عفونت‌های مقاربتی آغاز می‌شود. سپس با انجام معاینه لگنی و بررسی دیواره‌های واژن، دهانه رحم و نواحی اطراف آن به مشاهده علائم خارجی عفونت و ترشحات غیرطبیعی می‌پردازد.

همچنین گاهی اوقات پزشک برای تشخیص دقیق نوع قارچ نمونه‌ای از مایع واژن را به آزمایشگاه می‌فرستد. تشخیص دقیق نوع قارچ به پزشک برای تجویز درمان مؤثر و قطعی کمک بسیاری می‌کند.

راهکارهای متفاوت برای درمان عفونت قارچی

انتخاب یک روش مناسب برای درمان عفونت قارچی واژن بستگی به‌شدت عفونت و تعداد دفعات تکرار آن دارد. معمولاً از درمان‌های خانگی در کنار درمان‌های پزشکی و برای جواب‌دهی بهتر درمان استفاده می‌شود. بانوان قبل از استفاده از هر روش خانگی باید از طریق مشورت با پزشک از فواید و عوارض احتمالی آن آگاهی پیدا کنند. پزشکان باتوجه‌به شرایط فعلی شما، بهترین روش درمانی را توصیه می‌کنند.

معمولاً روش‌های درمانی شامل استفاده از داروهای ضدقارچ موضعی یا خوراکی است. برخی از رایج‌ترین روش‌های درمان عفونت‌های قارچی شامل موارد زیر است:

شیاف واژینال اسید بوریک

شیاف واژینال اسید بوریک، یک ضدعفونی‌کننده قوی است. برخی پزشکان معتقدند که این دارو برای درمان عفونت‌های قارچی مقاوم به درمان تأثیر فوق‌العاده‌ای دارد. معمولاً از این شیاف همراه با سایر داروها برای درمان عفونت‌های واژن استفاده می‌شود. توجه داشته باشید که استفاده از اسید بوریک در مقادیر زیاد سمی است.

از جمله عوارض جانبی استفاده زیاد از این دارو می‌توان به آسیب کلیه، نارسایی گردش خون و مرگ اشاره کرد. همچنین بانوان باردار و افراد با پوست حساس باید از مصر این دارو اجتناب کنند.

داروهای ضدقارچ

مشهورترین داروهای ضدقارچ موجود در بازار میکونازول، ترکونازول و فلوکونازول هستند. معمولاً داروهای ضدقارچ به شکل کرم، پماد، قرص و شیاف در دسترس عموم قرار دارند.

مکمل پروبیوتیک یا شیاف آن

پروبیوتیک‌ها وظیفه حفظ تعادل میکروبی در بدن را به عهده دارند. مصرف خوراکی پروبیوتیک‌ها، به‌ویژه خوراکی‌های حاوی لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس تأثیر زیادی در حفظ سلامت واژن و دستگاه گوارش بانوان دارد. به دلیل زمان طولانی مکمل‌های خوراکی پروبیوتیک برای درمان، استفاده از شیاف‌های واژینال پروبیوتیک برای تأثیرگذاری سریع‌تر محبوبیت بیشتری دارد. همچنین از این شیاف برای درمان واژینوز باکتریایی (BV) استفاده می‌شود.

مصرف ویتامین C

ویتامین C، یا اسید اسکوربیک علاوه بر تقویت سیستم ایمنی وظیفه حفظ سلامت پوست را به عهده دارد. در واقع ویتامین C به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی عمل می‌کند. ویتامین C به مقدار زیادی در میوه‌ها و سبزی‌ها وجود دارد.  معمولاً از این ویتامین به دلیل خواص ضدمیکروبی برای جلوگیری از رشد بیش از حد کاندیدا استفاده می‌شود.

روغن درخت چای

روغن درخت چای به دلیل خواص ضد قارچی‌اش شهرت بسیار زیادی دارد. مطالعات پزشکی تأثیر فوق‌العاده که استفاده از شیاف‌های واژینال حاوی روغن درخت چای به همراه پروبیوتیک‌ها را در درمان عفونت‌های واژن تأیید می‌کنند. بااین‌حال، روغن درخت چای بسیار قوی است. مصرف‌کنندگان باید قبل از استفاده موضعی آن را با یک روغن حامل مانند روغن جوجوبا یا نارگیل رقیق کنند.

معمولاً بهترین راه برای استفاده از آن، خرید شیاف‌های واژینال حاوی روغن درخت چای است. توجه داشته باشید که مصرف خوراکی روغن درخت چای ممنوع است. همچنین افراد با پوست حساس باید از مصرف این روغن خودداری کنند.

ویتامین E

برخی از تحقیقات پزشکی معتقد به تأثیر چشمگیر ویتامین E در کاهش التهاب ناشی از برخی پزشکان استفاده از عفونت قارچی کاندیدا آلبیکانس  هستند. معمولاً پزشکان استفاده از ویتامین E را برای کاهش التهاب واژن تجویز می‌کنند. همچنین، شیاف‌های ویتامین E در درمان واژینیت آتروفیک (نازک شدن دیواره‌های واژن به دلیل کمبود استروژن) مؤثر هستند.

واژینیت آتروفیک با تغییر محیط اسیدی واژن، خطر ابتلا به عفونت‌های باکتریایی و قارچی را افزایش می‌دهد؛ بنابراین، استفاده از ویتامین E می‌تواند با کاهش التهاب و بهبود سلامت واژن، به پیشگیری از این عفونت‌ها کمک کند.

نتیجه‌گیری

معمولاً بانوان در  طول زندگی خود حداقل یکبار به عفونت قارچی مبتلا می‌شوند. خوشبختانه این بیماری با استفاده از دارو به‌راحتی درمان می‌شود. همچنین برخی از داروهای ضدقارچ بدون نیاز به نسخه پزشک در دسترس هستند، بااین‌وجود برای تهیه برخی دیگر، نسخه پزشک ضروری است.  تشخیص نوع عفونت و شرایط فعلی بیماری برای تجویز درمان مناسب بسیار ضروری است. انجام معاینات دقیق توسط پزشک از عوارض احتمالی برای فرد جلوگیری می‌کند. در این مقاله به کلیه سؤالات شما در مورد عفونت قارچی پاسخ دادیم.