سرطان فرج چیست؟ علائم، انواع و راه‌ های درمان سرطان پرینه

سرطان فرج، اگرچه یکی از نادرترین انواع سرطان‌های دستگاه تناسلی زنان است و تنها حدود ۵ تا ۸ درصد از کل بدخیمی‌های زنان را تشکیل می‌دهد. شناخت علائم آن و راه‌های پیشگیری و درمان، از اهمیت بالایی برخوردار است، چرا که هر چه بیشتر درباره این سرطان و راه‌های پیشگیری و درمان آن بدانید، بهتر می‌توانید از خود مراقبت کنید.

در این مقاله از سایت تافته به ‌طور کامل تعریف سرطان فرج (vulvar cancer)، انواع آن، علائم سرطان پرینه، عوامل خطر ابتلا به سرطان پرینه، مراحل سرطان فرج، آزمایش‌های تشخیص سرطان فرج و روش‌های درمان آن را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

سرطان فرج چیست؟

سرطان فرج (Vulvar Cancer) نوعی بدخیمی است که در ناحیه فرج (یعنی بخش خارجی دستگاه تناسلی زنان شامل لب‌های بزرگ و کوچک، کلیتوریس و بافت‌های اطراف آن) رخ می‌دهد. این سرطان بیشتر در زنان مسن‌تر (معمولاً پس از یائسگی) دیده می‌شود، هرچند افراد در سنین پایین‌تر نیز، به‌ خصوص در ارتباط با عفونت HPV، ممکن است به آن مبتلا شوند.

سرطان فرج، سرطان مهبل و سرطان پرینه؛ آیا یکی هستند؟

از نظر پزشکی این سه اصطلاح دقیقاً نشان دهنده یک بیماری نیستند، اما در زبان محاوره‌ای بجای یکدیگر استفاده می‌شوند.

1. سرطان فرج (Vulvar Cancer): در بافت‌های خارجی دستگاه تناسلی (لب‌های واژن، کلیتوریس) قابل مشاهده هستند.
2. سرطان مهبل یا واژن (Vaginal Cancer): نوع دیگری از سرطان به شمار می‌رود که در کانال داخلی واژن ایجاد می‌شود؛ این یک بیماری جداگانه از سرطان فرج است، هرچند از نظر عوامل خطر به‌ خصوص HPV شباهت‌های زیادی با آن دارد.
3. پرینه: به ناحیه‌ای بین دستگاه تناسلی خارجی و مقعد گفته می‌شود؛ «سرطان پرینه» معمولاً اصطلاحی محاوره‌ای برای اشاره به سرطان‌هایی است که به این ناحیه نزدیک‌اند یا به آن گسترش می‌یابند و عمدتاً به همان سرطان فرج اشاره دارد.

برای تشخیص هر یک از این موارد، باید حتما به پزشک مراجعه نمایید و بررسی و تست‌های لازم را انجام دهید.

انواع سرطان فرج

انواع مختلفی از سرطان‌های فرج وجود دارد که هرکدام از سلول‌های متفاوتی آغاز می‌شوند.

کارسینوم سلول سنگفرشی

این نوع، شایع‌ترین نوع سرطان فرج است و تقریبا 90 درصد موارد را تشکیل می‌دهد. کارسینوم سلول سنگفرشی از سلول‌های مسطح و نازکی که سطح فرج را می‌پوشانند شروع می‌شود. این نوع سرطان به ‌تدریج رشد می‌کند و در مراحل اولیه ممکن است تنها تغییرات پوستی یا زخم‌های کوچک ایجاد کند که بهبود نمی‌یابند. معمولا درمان این نوع شامل جراحی برای حذف توده سرطانی است و در موارد پیشرفته‌تر ممکن است نیاز به پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی وجود داشته باشد.

ملانوم مخاطی فرج

ملانوم مخاطی که بین 2 تا 4 درصد از کل سرطان‌های فرج را شامل می‌شود، در سلول‌های تولیدکننده رنگدانه ملانین در فرج شروع می‌شود. این نوع سرطان بسیار تهاجمی است و به سرعت می‌تواند به سایر بخش‌های بدن گسترش یابد. به دلیل رشد سریع و پیچیدگی درمانی، ملانوم فرج به مراقبت‌های پزشکی تخصصی‌تر نیاز دارد. معمولا درمان شامل جراحی و در برخی موارد، ایمنی‌درمانی یا شیمی‌درمانی است.

آدنوکارسینوم فرج

این نوع از سرطان فرج از سلول‌های غده‌ای که مخاط تولید می‌کنند، آغاز می‌شود و شیوع کمتری نسبت به کارسینوم سلول سنگفرشی دارد. آدنوکارسینوم معمولا در غدد بارتولین یا سایر غدد فرج شکل می‌گیرد. درمان آن بسته به مرحله بیماری ممکن است شامل جراحی یا پرتودرمانی باشد.

سارکوم فرج

این نوع سرطان بسیار نادر است و از بافت‌های زیرین مانند ماهیچه‌ها یا چربی‌ها منشا می‌گیرد. سارکوم‌ها به‌سرعت رشد می‌کنند و معمولا نسبت به دیگر انواع سرطان فرج تهاجمی‌تر هستند. درمان این نوع سرطان معمولا به جراحی و گاهی شیمی‌درمانی نیاز دارد. به دلیل نادر بودن این نوع سرطان، مطالعات کمتری روی آن انجام شده است، اما نتایج نشان داده‌اند که تشخیص زودهنگام برای کنترل آن حیاتی است.

علائم سرطان پرینه (فرج) چیست؟

علائم سرطان پرینه ممکن است به تدریج ظاهر شوند و بسته به مرحله و نوع سرطان، متفاوت باشند و تحقیقاتی مانند مطالعه انجام شده توسط مرکز MD Anderson نشان داده است که این علائم می‌توانند به راحتی با دیگر مشکلات رایج تناسلی اشتباه گرفته شوند. مهم‌ترین علائم این سرطان عبارتند از:

• خارش مداوم و شدید در ناحیه فرج
• درد یا سوزش هنگام ادرار کردن
• درد در ناحیه فرج، به‌خصوص هنگام رابطه جنسی
• برآمدگی، زگیل‌مانند یا توده قابل‌لمس در ناحیه فرج
• در مراحل پیشرفته‌تر، تورم و درد غدد لنفاوی ناحیه کشاله ران
• خونریزی یا ترشح غیرطبیعی که به چرخه قاعدگی مرتبط نیست
• تغییرات پوستی مانند ضخیم‌شدن، تغییر رنگ یا زخم‌هایی که بهبود نمی‌یابند

نکته مهم: این علائم می‌توانند با شرایط بسیار شایع‌تر و خوش‌خیم‌تری مانند عفونت قارچی، لیکن اسکلروزوس یا درماتیت نیز شباهت داشته باشند و به همین دلیل تشخیص اولیه اغلب به تاخیر می‌افتد. پزشکان توصیه می‌کنند که هرگونه تغییر غیرطبیعی در پوست یا احساس ناحیه فرج باید به سرعت مورد بررسی قرار گیرد تا از گسترش بیماری جلوگیری شود.

عوامل خطر ابتلا به سرطان پرینه (فرج)

علت‌های سرطان فرج هنوز به‌طور کامل روشن نیستند، اما تحقیقات نشان می‌دهند که عوامل مختلفی می‌توانند خطر ابتلا به این نوع سرطان را افزایش دهند.

• ویروس پاپیلومای انسانی (HPV): از عوامل اصلی دخیل در سرطان فرج است. حدود 70 درصد از موارد سرطان سلول سنگفرشی فرج به این ویروس مرتبط است، به‌ ویژه گونه‌های پرخطر این ویروس مانند HPV نوع 16 و 18. این ویروس می‌تواند باعث تغییرات ژنتیکی در سلول‌های سطح فرج شده که در نهایت به سرطان منجر می‌شود.
• لیکن اسکلروزوس: یکی دیگر از عوامل موثر بیماری لیکن اسکلروزوس است که یک بیماری مزمن پوستی است و می‌تواند به التهاب و تغییرات پوستی در ناحیه فرج منجر شود. این بیماری عمدتا در زنان مسن‌تر مشاهده می‌شود و در صورت عدم درمان می‌تواند به سرطان تبدیل شود.
• نئوپلازی داخل‌اپیتلیال فرج (VIN): همچنین، زنان مبتلا به نئوپلازی ولو که یک تغییرات پیش ‌سرطانی در سلول‌های سطح فرج است، نیز در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان فرج هستند.
• سیگار کشیدن: سیگار کشیدن نیز به‌عنوان یکی از عوامل خطر اصلی در ایجاد سرطان فرج شناخته شده است. مواد شیمیایی موجود در دود سیگار می‌توانند باعث تغییرات ژنتیکی در سلول‌های فرج شوند و خطر سرطان را افزایش دهند.
• ضعف سیستم ایمنی: سیستم ایمنی ضعیف، چه به دلیل ابتلا به بیماری‌هایی مانند HIV یا مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی پس از پیوند اعضا، نیز احتمال ابتلا به این سرطان را افزایش می‌دهد.
• سن بالا: سن بالا و یائسگی از علت‌های ابتلا به سرطان مهبل هستند. زنانی که بالای 65 سال دارند بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان فرج قرار دارند.
• سابقه پاپ‌اسمیر غیرطبیعی: علاوه بر این، سابقه تست پاپ اسمیر غیرطبیعی نیز می‌تواند نشان‌دهنده وجود ریسک بالاتر برای برخی از انواع سرطان‌های ناحیه تناسلی باشد.

مراحل سرطان فرج چیست؟

بر اساس سیستم استاندارد بین‌المللی  FIGOمراحل سرطان فرج تعیین می‌شود که اندازه تومور، عمق نفوذ آن و میزان گسترش به غدد لنفاوی یا سایر اندام‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهند. به طور کلی:

1. مرحله I: تومور محدود به فرج است و گسترش به غدد لنفاوی وجود ندارد. در این مرحله، بسته به اندازه تومور (کوچک‌تر یا بزرگ‌تر از ۲ سانتی‌متر) و عمق نفوذ آن، به زیرمرحله‌های IA و IB تقسیم می‌شود.
2. مرحله II: تومور (در هر اندازه‌ای) به بخش‌های تحتانی مجرای ادرار، واژن یا مقعد پیش رفته، اما هنوز غدد لنفاوی درگیر نشده‌اند.
3. مرحله III: سرطان به غدد لنفاوی کشاله ران رسیده و این مرحله بر اساس تعداد و اندازه غدد لنفاوی درگیر، به زیرمرحله‌های مختلف تقسیم می‌شود.
4. مرحله IV: پیشرفته‌ترین مرحله محسوب می‌شود که در آن سرطان به ساختارهای دورتر مانند مثانه، رکتوم، استخوان لگن، غدد لنفاوی دورتر یا سایر اندام‌های بدن (متاستاز دوردست) پیش رفته‌ است.

فقط با ترکیب معاینه بالینی، آزمایش پاتولوژی و در صورت نیاز، روش‌های تصویربرداری توسط تیم پزشکی مرحله دقیق سرطان فرج تعیین می‌شود و سپس پس از تشخیص می‌توانید روش‌های درمانی را آغاز کنید.

آزمایش‌های تشخیص سرطان فرج

در پاسخ به سوال سرطان فرج چگونه تشخیص داده می‌شود؟ باید بگوییم که تشخیص سرطان فرج از چندین روش تخصصی و دقیق بهره می‌برد که هدف آن شناسایی تغییرات غیرطبیعی در سلول‌های فرج و تعیین میزان گسترش سرطان است.

شرح ‌حال و معاینه فیزیکی

در ابتدا، پزشک متخصص با گرفتن شرح حال کامل، به بررسی سابقه پزشکی شما از جمله بیماری‌های قبلی، شرایط خانوادگی و درمان‌های قبلی می‌پردازد. سپس با انجام معاینه فیزیکی، ناحیه فرج و لگن را به دقت بررسی می‌کند تا وجود هر گونه تغییر مشکوک یا توده‌های غیرطبیعی را شناسایی کند.

کولپوسکوپی

در این روش، پزشک با استفاده از دستگاهی به نام کولپوسکوپ که دارای لنزهای بزرگ‌نمایی است، ناحیه فرج را با دقت بیشتری بررسی می‌کند. در این معاینه، از محلول‌هایی مانند اسید استیک برای برجسته کردن نواحی تغییر یافته استفاده می‌شود. این روش به پزشک اجازه می‌دهد تا هر گونه تغییرات پوستی و سلولی را بهتر مشاهده کرده و تصمیم‌گیری کند که آیا نیاز به بیوپسی هست یا خیر.

بیوپسی

در این روش، پزشک با استفاده از ابزارهایی خاص نمونه‌برداری می‌کند و این نمونه تحت بررسی میکروسکوپی قرار می‌گیرد تا وجود سلول‌های سرطانی یا پیش‌سرطانی تأیید شود. این تنها روش قطعی برای تشخیص سرطان فرج است. اگر ناحیه مورد نظر کوچک باشد، ممکن است کل بافت مشکوک با جراحی برداشته شود.

پاپ ‌اسمیر و آزمایش  HPV

تست پاپ اسمیر نیز یکی دیگر از ابزارهای تشخیصی مهم است که به‌طور خاص برای شناسایی تغییرات سلولی در ناحیه دهانه رحم و فرج به کار می‌رود. در کنار این تست، بررسی برای وجود ویروس HPV که با سرطان فرج مرتبط است، انجام می‌شود. این تست‌ها می‌توانند به تشخیص زودهنگام سرطان‌های مرتبط با HPV کمک کنند.

تصویربرداری تکمیلی

آزمایش‌های تصویربرداری مانند CT اسکن، MRI و PET اسکن به پزشک کمک می‌کنند تا به ‌طور دقیق‌تر ببیند که آیا سرطان به اندام‌های داخلی یا غدد لنفاوی گسترش یافته است یا خیر.

بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان

در این روش، غدد لنفاوی نزدیک ناحیه سرطان مورد بررسی قرار می‌گیرند تا ببینند آیا سلول‌های سرطانی به آن‌ها رسیده‌اند یا خیر. این تست برای تعیین مرحله سرطان و برنامه‌ریزی درمانی دقیق بسیار مهم است.

پیشگیری از سرطان فرج

درمان سرطان فرج حتما باید تحت نظارت یک پزشک حاذق صورت بگیرد. شما نیز به نوبه خود می‌توانید با پیشگیری از آن تا حد زیادی از ابتلا به این بیماری جلوگیری کنید. در ادامه راه‌هایی برای پیشگیری این بیماری شرح خواهیم داد و برخی از درمان‌ها را نیز بررسی می‌کنیم.

• واکسیناسیون HPV: دریافت واکسن HPV می‌تواند به‌طور قابل توجهی خطر ابتلا به این سرطان را کاهش دهد، به ویژه اگر در سنین جوانی قبل از قرار گرفتن در معرض این ویروس تزریق شود.
• اجتناب از سیگار کشیدن: ترک سیگار یا جلوگیری از شروع آن می‌تواند به کاهش قابل توجه خطر ابتلا به این سرطان کمک کند.
• معاینات منظم و پاپ اسمیر: برای زنانی که دارای عوامل خطر بالایی هستند، معاینات منظم و پاپ اسمیر می‌تواند به تشخیص زودهنگام تغییرات سلولی کمک کند و از پیشرفت به مرحله سرطان جلوگیری کند.

درمان سرطان فرج  (vulvar cancer)

سرطان فرج نیز مانند سایر انواع کنسر، روش‌هایی برای بهبود دارد که روش درمان سرطان فرج به نوع، مرحله و گستردگی بیماری وابسته است و توسط تیم تخصصی انکولوژی زنان تعیین می‌شود.

جراحی

جراحی اصلی‌ترین روش درمان سرطان فرج است و معمولا بسته به مرحله سرطان، نوع و محل دقیق آن، از انواع مختلفی از جراحی‌ها استفاده می‌شود. یکی از روش‌های رایج، برداشتن موضعی گسترده است که شامل حذف توده سرطانی به همراه مقداری از بافت سالم اطراف آن است تا از گسترش سرطان جلوگیری شود.

در موارد شدیدتر، جراحی‌های بزرگ‌تری مانند ولوکتومی یا ولوکتومی رادیکال انجام می‌شود که ممکن است نیاز به برداشتن بخش‌های وسیعی از فرج و حتی غدد لنفاوی نزدیک داشته باشد. در بعضی موارد، جراحی لیزر نیز برای از بین بردن ضایعات کوچک و سطحی به کار می‌رود.

پرتودرمانی

پرتودرمانی با استفاده از انرژی اشعه ایکس یا دیگر پرتوها، سلول‌های سرطانی را هدف قرار داده و نابود می‌کند. این روش ممکن است قبل از جراحی برای کوچک کردن توده‌های بزرگتر استفاده شود یا پس از جراحی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده به کار رود. پرتودرمانی داخلی و پرتودرمانی خارجی دو نوع اصلی از این روش هستند که بسته به محل و اندازه تومور انتخاب می‌شوند.

شیمی‌ درمانی

شیمی‌درمانی اغلب در موارد پیشرفته‌تر سرطان فرج مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش شامل داروهایی است که یا از طریق ورید تزریق می‌شوند یا به صورت قرص خورده می‌شوند تا سلول‌های سرطانی را در کل بدن هدف قرار دهند. شیمی‌درمانی معمولاً همراه با پرتودرمانی استفاده می‌شود تا اثربخشی آن بیشتر شود، به ویژه زمانی که سرطان به غدد لنفاوی یا سایر نواحی بدن گسترش یافته باشد.

درمان هدفمند و ایمونوتراپی

درمان هدفمند و ایمونوتراپی به عنوان روش‌های جدیدتری در درمان سرطان فرج مطرح شده‌اند. در درمان هدفمند، داروهایی به کار می‌رود که مولکول‌های خاصی در سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهند تا آن‌ها را از بین ببرند. ایمونوتراپی با تقویت سیستم ایمنی بدن به آن کمک می‌کند تا سلول‌های سرطانی را شناسایی کرده و نابود کند. این روش‌ها به‌ ویژه در موارد پیشرفته سرطان که به درمان‌های سنتی پاسخ نداده‌اند، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

عکس سرطان فرج

علائم پوستی این بیماری (زخم، تغییر رنگ، ضخیم‌شدن بافت) می‌تواند بسیار شبیه به شرایط خوش‌خیم دیگر باشد و مقایسه یا خوددرمانی صرفاً بر اساس مقایسه تصویری، بدون معاینه پزشک، می‌تواند موجب گمراهی شما شود. بنابراین به شما توصیه می‌کنیم اگر نگران تغییری در ناحیه فرج خود هستید، بهتر است به پزشک متخصص زنان نشان دهید و با تصویر آنلاین مقایسه نکنید.

چه زمانی باید برای سرطان فرج به پزشک مراجعه کرد؟

مراجعه به پزشک متخصص زنان در موارد زیر ضروری است:

1. تورم غدد لنفاوی کشاله ران بدون علت مشخص
2. توده یا برآمدگی قابل‌لمس جدید در ناحیه تناسلی
3. خونریزی یا ترشح غیرطبیعی که با چرخه قاعدگی مرتبط نیست
4. هرگونه خارش، زخم یا تغییر پوستی در ناحیه فرج که بیش از چند هفته ادامه دارد یا با درمان‌های معمول بهبود نمی‌یابد.

سخن پایانی

سرطان فرج یک نوع نادر از سرطان‌های دستگاه تناسلی زنان است که معمولا در ناحیه فرج بروز می‌کند و بیشتر در زنان مسن‌تر دیده می‌شود، هرچند عوامل دیگری مانند عفونت با ویروس HPV، سیگار کشیدن و ضعف سیستم ایمنی نیز می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند. این سرطان به دلیل تغییرات سلولی در ناحیه فرج رخ می‌دهد و اگر زود تشخیص داده شود، قابل درمان است.

روش‌های درمانی شامل جراحی، پرتودرمانی، و در موارد پیشرفته‌تر، شیمی‌درمانی و ایمونوتراپی است. پیشگیری از طریق واکسیناسیون HPV و انجام معاینات منظم می‌تواند خطر ابتلا به این بیماری را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد.