برفک واژن چیست؟ علائم، روش تشخیص و درمان

یکی از شایع‌ترین عفونت‌های قارچی در بین زنان، عفونت برفکی واژن یا کاندیدیازیس واژن به شمار می‌رود و طبق تحقیقات انجام شده از هر ۴ خانم، ۳ خانم به برفک واژن مبتلا می‌شوند. این عفونت معمولا با علائمی مانند خارش، سوزش، قرمزی و ترشحات غلیظ سفیدرنگ و درد در هنگام برقراری رابطه جنسی خودش را نشان می‌دهد. برفک واژن معمولاً با داروهای ضدقارچ موضعی یا خوراکی، در بازه‌ای کوتاه (۳ تا ۱۴ روز) قابل کنترل و درمان است.

در این مقاله از سایت تافته قصد داریم به تعریف، علائم، علل، روش تشخیص، درمان دارویی و خانگی، پیشگیری و پرسش‌های پرتکرار درباره برفک واژن بپردازیم، تا انتها همراه ما باشید.

نکته: قابل به ذکر است که بدانید این مقاله صرفا جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست؛ بنابراین در صورت مشاهده علائم ذکر شده به متخصص زنان مراجعه نمایید.

برفک واژن چیست؟

برفک واژن (Vaginal Thrush) یک نام رایج برای نوعی عفونت قارچی به نام کاندیدازیس واژن (Vaginal Candidiasis) محسوب می‌شود؛ عفونت قارچی که عامل اصلی آن قارچ کاندیدا آلبیکنس (Candida albicans) است. به ‌طور طبیعی و در مقادیر کم این قارچ در واژن، دهان و روده وجود دارد و توسط باکتری‌های مفید بدن (علی‌الخصوص لاکتوباسیل‌ها) کنترل می‌شود.

فاکتورهای زیادی مانند تغییرات هورمونی، مصرف آنتی‌بیوتیک یا رطوبت بیش از حد برای افزایش تکثیر این قارچ  وجود دارد و هنگامی که تعادل میکروبی واژن به هم می‌خورد، شرایط مطلوبی برای رشد قارچ کاندیدا ایجاد شده و موجب بروز علائم عفونت برفکی واژن می‌شود.

برخلاف تصور عموم، این عفونت، عفونت مقاربتی (STI) نیست، اما برای حفظ سلامتی خود و همسرتان، از انجام فعالیت جنسی در طول مدت درمان عفونت، پرهیز کنید. چرا که فعالیت جنسی منظم، خطر ابتلا به این عفونت را افزایش می‌دهد.

برفک واژن چه شکلی است؟

برفک واژن معمولاً ظاهری شبیه به بافت پنیر دارد و با ترشحات سفید، غلیظ و کش داری همراه است. این مشکل در فرد معمولاً احساس خارش شدید، سوزش هنگام ادرار یا نزدیکی، قرمزی و التهاب در ناحیه واژن ایجاد می‌کند. در بعضی مواقع نیز ممکن است بوی کمی ترش یا نامطبوعی داشته باشد که اغلب خیلی شدید نیست.

سفیدک زدن واژن نشانه چیست؟

سفیدک زدن واژن معمولاً نشانه عفونت قارچی واژن یا همان برفک است و در صورتی که قارچ‌های طبیعی واژن مثل کاندیدا بیش از حد رشد کنند، به وجود می‌آید و باعث تحریک و التهاب در بدن فرد می‌شوند. برفک واژن معمولاً با علائمی نظیر ترشحات سفید و غلیظ که شبیه پنیر یا کش‌دار هستند خود را نشان می‌دهد و فرد در ناحیه تناسلی خود احساس خارش، سوزش، قرمزی و التهاب می‌کند.

البته سفیدی ترشحات همیشه به معنای برفک نیست و برخی ترشحات طبیعی نیز در دوره‌های مختلف چرخه قاعدگی سفید یا شیری‌رنگ‌ هستند. تفاوت اصلی آنها، وجود بافت کلوخه‌ای و علائم التهابی همراه آن به شمار می‌رود.

سفید شدن دهانه واژن نشانه چیست؟

یکی از رایج‌ترین دلایل ترشحات سفید واژن، عفونت قارچی است که به آن عفونت مخمری نیز گفته می‌شود. این عفونت به دلیل رشد بیش از حد یک نوع قارچ به نام کاندیدا به وجود می‌آید. این قارچ همیشه در بدن وجود دارد، اما بعضی شرایط باعث می‌شوند تا این قارچ بیش از حد رشد کرده و خارش، سوزش و ترشحات پنیری را ایجاد کند.

علائم برفک واژن

معمولا علائم انواع عفونت‌های قارچی، با یکدیگر مشابه هستند و تشخیص آنها از روی علائم، کمی سخت است. بهتر است که برای تشخیص دقیق عفونت، حتما به پزشک مراجعه کنید. برخی از علائم برفک واژن عبارتند از:

• ترشحات سفید رنگ واژن
• قرمزی و تورم ناحیه واژن
• ترشحاتی همراه با بوی بد
• خارش شدید در ناحیه واژن و فرج
• خارج شدن ترشحات آبکی از واژن
• ترشحات غلیظ، با بافت پنیری و سفید رنگ
• بروز ضایعه یا بثورات پوستی در واژن و اطراف آن
• احساس سوزش و درد، به خصوص در هنگام برقراری رابطه جنسی و ادرار کردن

اگر این علائم را در خود مشاهده کرده‌اید، حتما به پزشک مراجعه کنید و اقدامات لازم برای درمان را انجام دهید.

تفاوت برفک واژن با واژینوز باکتریایی

خلط برفک واژن با واژینوز باکتریایی، جزو یکی از رایج‌ترین اشتباهات تشخیص محسوب می‌شوند که در ادامه شما را با تفاوت‌های کلیدی این دو بیشتر آشنا می‌کنیم.

ویژگی	برفک واژن (کاندیدیازیس)	واژینوز باکتریایی
عامل	رشد بیش‌ازحد قارچ کاندیدا	عدم تعادل باکتری‌های واژن
بو	معمولاً بدون بو	بوی نامطبوع (شبیه ماهی)
خارش	معمولاً شدید	خفیف یا بدون خارش
بافت ترشحات	غلیظ، سفید، کلوخه‌ای	نازک، خاکستری یا سفید
درمان	ضدقارچ (آزول‌ها)	آنتی‌بیوتیک (مترونیدازول)

علل ایجاد برفک واژن

قارچ کاندیدا در حالت عادی و نرمال مشکل خاصی برای فرد ایجاد نمی‌کند، اما در برخی از موارد تعادل قارچ‌ها و باکتری‌های طبیعی بدن بر هم می‌ریزد و باعث تکثیر قارچ‌ها و بروز علائم می‌کنند.

حال برای بسیاری از افراد سؤال است که چه چیزی باعث بروز برفک واژن می‌شود؟ در ادامه عوامل اصلی برفک واژن را به شما معرفی خواهیم کرد.

1. تغییرات هورمونی: در دوران قاعدگی، بارداری، یائسگی و همچنین استفاده از قرص‌های ضد بارداری می‌تواند تعادل باکتری‌های مفید واژن را بر هم بزند و شرایط لازم را برای رشد این قارچ‌ها فراهم کند.

2. مصرف آنتی بیوتیک‌ها: مصرف آنتی بیوتیک‌ها علاوه بر از بین بردن باکتری‌های مضر، باکتری‌های مفید کنترل‌کننده قارچ را نیز از بین می‌برند و راه را برای رشد کاندیدا باز می‌کنند.
3. ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن: بیماری‌های مانند دیابت و ایدز خطر ابتلا به برفک واژن را افزایش می‌دهند و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند نیز در معرض ابتلا به برفک واژن قرار دارند.
4. رابطه جنسی: برفک واژن، عفونت مقاربتی (STI) محسوب نمی‌شود، اگر شریک جنسی شما مبتلا به عفونت قارچی باشد، ممکن است این عفونت را به شما منتقل کرده و می‌تواند رابطه جنسی را ناراحت کند.
5. لباس زیر تنگ: پوشیدن لباس زیر تنگ یا از جنس مصنوعی می‌تواند رطوبت را در واژن حفظ کرده و شرایط لازم را برای رشد قارچ‌ها فراهم کند و به همین دلیل به شما توصیه می‌کنیم تا حد امکان از پوشیدن لباس زیر تنگ خودداری نمایید.

احتمال بروز برفک واژن در چه کسانی بیشتر است؟

احتمال ابتلا به برفک واژن در شرایط زیر بیشتر است.

• ضعف سیستم ایمنی
• ابتلا به دیابت، علی‌الخصوص در دوران بارداری
• استفاده از روش‌های ضدبارداری مانند دیافراگم یا اسفنج
• مصرف آنتی‌بیوتیک یا قرص‌های ضدبارداری حاوی استروژن
• عدم استفاده از کاندوم یا عدم اطمینان از سلامت جنسی شریک زندگی

روش تشخیص برفک واژن

بهترین راه برای اطمینان و تشخیص ابتلا به برفک واژن، مراجعه به پزشک است و روند معمول تشخیص شامل این مراحل می‌شود.

1. بررسی سابقه پزشکی و علائم توسط پزشک
2. معاینه واژینال برای بررسی قرمزی، تورم و نوع ترشحات
3. نمونه‌برداری با سواب از ترشحات واژن
4. بررسی زیر میکروسکوپ برای تأیید حضور قارچ کاندیدا و رد سایر عفونت‌ها

نکات بهداشتی برای حفظ سلامت ناحیه تناسلی

در ادامه به برخی از مهم‌ترین نکات بهداشتی برای حفظ سلامتی ناحیه تناسلی اشاره می‌کنیم

• ناحیه تناسلی را روزانه با آب ولرم و صابون ملایم و بدون عطر بشویید؛ همیشه از جلو به عقب.
• پس از شست‌وشو، ناحیه را کاملاً و به‌آرامی با حوله یا پارچه نخی خشک کنید.
• از دوش واژینال تحت هر شرایطی خودداری کنید.
• لباس زیر خود را از الیاف طبیعی مانند نخ یا کتان انتخاب کنید.
• از پوشیدن لباس‌های تنگ و چسبان که گردش هوا را محدود می‌کنند، پرهیز کنید.
• پس از رابطه جنسی استحمام کنید و قبل و بعد از مقاربت ادرار کنید.

روش‌های پیشگیری از ابتلا به برفک واژن

بیش‌ترین رشد قارچ‌ها، در نواحی نمناک و مرطوب انجام می‌شود. پس، بهترین و ساده‌ترین راه برای پیشگیری از برفک واژن و هرگونه عفونت قارچی، عدم ایجاد یک شرایط مطلوب برای رشد قارچ‌ها است.

1. لباس زیر خود را روزانه تعویض کنید.
2. از لباس زیر و شلوار نخی و راحت استفاده کنید.
3. از تامپون، نوار بهداشتی و ژل‌های معطر پرهیز کنید.
4. از دئودورانت‌های واژینال و دوش واژینال استفاده نکنید.
5. لباس زیر یا مایوی خیس را در اسرع وقت تعویض کنید.
6. در صورت ابتلا به دیابت، سطح قند خون را کنترل کنید.
7. رژیم غذایی سالم داشته باشید و مصرف قند و فست‌فود را کاهش دهید.
8. در رابطه جنسی از لوبریکانت‌های بر پایه آب به‌جای لوبریکانت روغنی استفاده کنید.

آیا برفک واژن خطرناک است؟

به طور کلی برفک واژن بیماری خطرناکی محسوب نمی‌شود، اما در صورت نادیده گرفتن و یا بازگشت مجدد آن، می‌تواند مشکلاتی نظیر ضعف سیستم ایمنی را برای فرد ایجاد کند. با این حال، در شرایط زیر ممکن است روند درمان پیچیده‌تر شده و به پیگیری دقیق‌تر پزشکی نیاز داشته باشد.

• بارداری
• دیابت کنترل‌نشده
• ضعف سیستم ایمنی
• عفونت‌های مکرر (بیش از ۴ بار در سال)
• بازگشت عفونت تا دو ماه پس از درمان قبلی

درمان برفک تناسلی واژن امکان پذیر است؟

یکی از سوالات رایج و پرتکرار درباره برفک واژن این است که آیا این عفونت درمان می‌شود یا خیر؟ بله، برفک واژن مانند بسیاری دیگر از عفونت‌های قارچی، با روش‌های مختلفی درمان می‌شود. درمان برفک واژن با روش‌های پزشکی و خانگی انجام می‌شود. بهتر است که اگر برای اولین بار دچار برفک واژن شده‌اید، حتما به پزشک مراجعه کنید و مراحل درمان خود را زیر نظر پزشک بگذرانید.

درمان دارویی برفک واژن

استفاده از داروهای ضدقارچ گروه آزول که به دو صورت موضعی (کرم، پماد، شیاف) و خوراکی (قرص) در دسترس هستند، جزو یکی از درمان اصلی و مؤثر برفک واژن به شمار می‌رود.

پماد برای درمان برفک واژن

شرایط فرد و نظر پزشک تعیین کننده نوع پماد مصرفی است و دکتر زنان با توجه به میزان شدت علائم و سابقه عفونت، این داروها را برای چند شب پشت متوالی یا فقط یک بار تجویز می‌کند. پمادهای زیر رایج‌ترین گزینه‌های انتخابی هستند:

• پماد کلوتریمازول ۲ ٪ و ۱ ٪

در صورتی که برای اولین بار عفونت قارچی را تجربه می‌کنید و علائم آن خفیف است، می‌توانید از پماد کلوتریمازول ۱٪ استفاده کنید. دوره درمان این پماد ۷ روزه است. در موارد شدید یا عفونت‌های بالاتر، معمولاً کلوتریمازول ۲٪ با دوره درمان ۳ روزه گزینه مناسب‌تری است. طریقه استفاده آن بدین شکل است که باید از آن شب‌ها و قبل از خواب، با کمک اپلیکاتور داخل واژن استفاده کنید.

• پماد میکونازول

از پماد میکونازول می‌توان به دو صورت کرم یا شیاف واژینال استفاده کرد و آن را به طور مستقیم داخل واژن قرار داد تا به صورت موضعی اقدام به مقابله با قارچ کند. معمولاً طول دوره درمان آن ۳ تا ۷ شب متوالی است و با توجه به میزان شدت عفونت و تشخیص پزشک می‌تواند کمی تغییر پیدا کند. این پماد در مقایسه با داروهایی مثل کلوتریمازول، روی گونه‌های بیشتری از قارچ‌ها تأثیر می‌گذارد و به همین علت به عنوان گزینه مناسب‌تری در عفونت‌های مکرر یا مقاوم به شمار می‌آید.

• پماد تیوکونازول

تیوکونازول یک داروی ضد قارچ از گروه آزول‌ها است که به طور اختصاصی برای درمان عفونت قارچی واژن مورد استفاده می‌گیرد. پماد تیوکونازول معمولاً به صورت پماد واژینال تک‌دوز عرضه شده و تنها یک بار استفاده از آن می‌تواند کافی باشد.

همچنین، پیشنهاد می‌کنیم که قبل از استفاده از داروهایی گیاهی یا خوراکی، با پزشک خود مشورت کنید. چرا که شاید دلیل علائم شما، تنها یک عفونت قارچی ساده نباشد. درست‌ترین روش استفاده از این درمان‌های خانگی، شروع آنها همراه با درمان‌های دارویی و با مشورت پزشک است.

قرص و شیاف خوراکی برای برفک واژن

برای عفونت‌های شدیدتر یا مکرر، پزشک معمولاً یک برنامه درمانی ترکیبی متشکل از قرص، شیاف و پماد ضدقارچ تجویز می‌کند:

1. در اولین ابتلا با علائم معمولی: دوره درمان معمولاً ۶ روزه است.
2. در عفونت‌های مکرر، بارداری، دیابت یا ضعف ایمنی: دوره درمان تا ۱۴ روز افزایش می‌یابد و ممکن است مصرف قرص فلوکونازول به‌صورت هفتگی تا ۶ هفته ادامه پیدا کند.

درمان خانگی برفک واژن

درمان‌های خانگی، به اندازه درمان‌های دارویی تاثیر سریع و بالایی ندارند. پس، اگر علائم شدیدی دارید، هرگز از این روش درمان استفاده نکنید. برای درمان برفک واژن در خانه می‌توانید از موارد زیر استفاده کنید.

• سیر
• روغن نارگیل
• جوش شیرین
• روغن درخت چای
• شیاف واژینال اسید بوریک

قبل از اقدام برای درمان خانگی باید بدانید که این موارد، ممکن است باعث حساسیت شما شوند. پس، قبل از استفاده، حتما آن را روی پوست دست خود تست کنید و از عدم حساسیت به آنها مطمئن شوید.

درمان برفک واژن نوزاد

برفک واژن در نوزادان، به مراقبت‌های ویژه‌ای نیاز دارد و ایمن‌ترین روش درمان، مراجعه به پزشک اطفال جهت تجویز داروهای مناسب است. توجه داشته باشید که به هیچ عنوان از درمان‌های خانگی یا داروهای بزرگسالان نباید استفاده کنید. راهکارهای زیر به شما جهت درمان برفک واژن نوزادان کمک می‌کند.

1. استفاده از پماد ضدقارچ مخصوص نوزادان: معمولاً پزشکان داروهای موضعی مانند نیستاتین یا کلوتریمازول را توصیه می‌کنند.
2. خشک نگه داشتن ناحیه پوشک: در زمان تعویض پوشک اجازه دهید ناحیه تناسلی نوزاد مدتی در هوای آزاد قرار بگیرد. دقت داشته باشید که از پوشک‌های نایلونی یا بسیار جذب کننده که باعث افزایش رطوبت می‌شوند، استفاده نکنید.
3. تعویض مداوم پوشک: به طور مرتب و سریع هر دو تا سه ساعت یک بار و یا بلافاصله پس از هر بار ادرار و مدفوع نوزاد پوشک او را تعویض کنید. ناحیه تناسلی را به‌آرامی و فقط با آب ولرم شست‌وشو داده و آن را کاملاً خشک کنید.
4. استفاده از کرم محافظتی: می‌توانید در کنار دارو از کرم‌های محافظ پوست نوزاد مانند زینک اکساید نیز استفاده کنید تا مانع از تحریک بیشتر شود.

درمان قطعی برفک واژن؛ چطور از عود آن جلوگیری کنیم؟

برای دستیابی به درمان قطعی و کاهش احتمال بازگشت عفونت، رعایت نکات زیر در کنار مصرف کامل دوره دارویی توصیه به شما توصیه می‌کنیم.

• کنترل قند خون در افراد دیابتی
• پرهیز از دوش واژینال و اسپری‌های معطر بهداشتی
• پوشیدن لباس زیر نخی و اجتناب از لباس‌های تنگ
• خشک نگه‌داشتن ناحیه تناسلی پس از استحمام یا شنا
• استفاده از کاندوم و اطمینان از سلامت جنسی شریک زندگی

چه زمانی باید برای برفک واژن به پزشک مراجعه کرد؟

بهترین زمان برای مراجعه به پزشک، دیدن کوچک‌ترین علائم از عفونت قارچی است. هر چه زودتر به پزشک مراجعه کنید، درمان شما ساده‌تر می‌شود. مراجعه فوری به پزشک در موارد زیر ضروری است.

1. بارداری
2. عفونت مکرر (بیش از ۴ بار در سال)
3. تشدید علائم پس از شروع درمان خانگی
4. وجود زخم، تورم شدید یا خونریزی در ناحیه واژن
5. تجربه اولین ابتلا به برفک واژن یا عدم اطمینان از تشخیص

سخن پایانی

همان‌طور که در این مقاله مطالعه کردید، اولین قدم برای درمان برفک واژن مراجعه به پزشک است ولی دقیقا چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟ بستگی به علائم شما و شدت بروز آنها دارد. اگر از ابتلا به برفک واژن در خود مطمئن نیستند، حتما باید به پزشک مراجعه کنید تا از آن مطمئن شوید. پس از شروع روند درمان، ممکن است که علائم شما بیشتر شده یا شدیدتر شود.