عفونت واژن در زنان و دختران؛ علائم هشداردهنده و عوارض احتمالی

عفونت واژن یکی از مشکلات رایجی است که در بین بانوان رخ می‌دهد و می‌تواند کیفیت زندگی روزمره آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. علت بروز این عارضه معمولاً با رشد بیش از حد باکتری، قارچ و یا ویروس‌ها در ناحیه تناسلی مرتبط است و با علائمی نظیر خارش، سوزش، ترشحات غیرطبیعی، بوی نامطبوع و درد هنگام رابطه جنسی یا ادرار همراه می‌شود. شناخت به موقع علائم و نشانه‌های عفونت واژن، در پیشگیری از ایجاد عوارض جدی‌تر نقش بسیار مهمی دارد و به درمان سریع‌تر کمک می‌کند.

آگاهی از دلایل ایجاد این عفونت‌ها و شناخت اولیه علائم اولیه باعث می‌شود تا خانم‌ها بتوانند نسبت به درمان مناسب خود سریع‌تر اقدام کنند؛ به همین جهت در این مقاله، قصد داریم تا نشانه‌های انواع عفونت‌های واژن، روش‌های تشخیص و راهکارهای مراقبتی برای پیشگیری از این عارضه را به دقت مورد بررسی قرار دهیم تا سلامت جنسی و فردی شما حفظ شود. پس لطفاً تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.

عفونت باکتری واژن چیست؟

التهاب واژن زمانی رخ می‌دهد که تعادل طبیعی باکتری‌های مفید واژن به هم بخورد و برخی باکتری‌ها بیش از اندازه رشد کنند. در این شرایط عفونتی به نام واژینوز باکتریال Bacterial Vaginosis) یا (BV ایجاد می‌شود که یکی از شایع‌ترین انواع عفونت‌های واژینال در زنان است و عدم درمان آن می‌تواند خطر ابتلا به عفونت‌های لگنی و برخی بیماری‌های مقاربتی را به دنبال داشته باشد.

با وجود اینکه واژینوز باکتریال اغلب در زنانی که در سنین باروری هستند مشاهده می‌شود، اما احتمال بروز آن در سنین مختلف وجود دارد. واژینوز باکتریال یکی از دلایل اصلی بروز ترشحات غیرطبیعی واژن محسوب می‌شود و گاهی اوقات ممکن است نشانه‌ای نداشته باشد. در بسیاری از موارد نیز احتمال دارد با ترشحاتی با بوی تند و نامطبوع که به بوی شبیه ماهی شبیه است، همراه باشد.

انواع عفونت واژن

در ادامه برخی از مهم‌ترین انواع عفونت واژینال را مورد بررسی قرار می‌دهیم:

• واژینوز باکتریال یا عفونت واژن باکتریایی: به دلیل به هم خوردن تعادل باکتری‌های طبیعی واژن ایجاد می‌شود و در آن باکتری‌های مضر بیشتر از باکتری‌های مفید رشد می‌کنند. این عارضه با علائمی همچون ترشحات خاکستری یا سفید، بوی شبیه به ماهی، خارش یا سوزش همراه است.
• کلامیدیا: کلامیدیا یک بیماری مقاربتی باکتریایی است که معمولاً دهانه رحم در آن درگیر می‌شود و ممکن است در برخی موارد علامتی نداشته باشد. به طور کلی علائم این عارضه شامل ترشحات غیرطبیعی، درد هنگام ادرار، درد زیر شکم و خونریزی بعد از رابطه می‌شوند.
• تبخال تناسلی: یک عفونت ویروسی مقاربتی است که در ناحیه تناسلی، تاول و زخم ایجاد می‌کند و از طریق تماس پوستی یا جنسی با فرد آلوده منتقل می‌شود. علائم تبخال تناسلی شامل تاول‌های دردناک، خارش، درد هنگام ادرار و گاهی تب می‌شود.
• سوزاک: سوزاک یک عفونت باکتریایی مقاربتی است که می‌تواند باعث درگیر شدن واژن، دهانه رحم، مجرای ادرار یا گلو شود و با علائمی نظیر سوزش ادرار، ترشحات غیرعادی، درد لگن و خونریزی‌های بین قاعدگی همراه است.
• تریکومونیازیس: این عارضه یک نوع عفونت انگلی و مقاربتی محسوب می‌شود که توسط انگل تریکوموناس به وجود می‌آید و از طریق رابطه جنسی قابل انتقال است. علائم این عفونت شامل خارش، سوزش، ترشحات زرد یا سبز بدبو و درد هنگام ادرار یا رابطه می‌شود.
• ویروس پاپیلومای انسانی یا زگیل تناسلی :(HPV) یک ویروس مقاربتی شایع است که باعث ایجاد زگیل تناسلی می‌شود و در برخی موارد ممکن است سرطان دهانه رحم ایجاد کند. علائم این عارضه شامل زگیل‌های کوچک در ناحیه تناسلی است و گاهی اوقات نیز علامتی ندارد.

علائم عفونت واژن

نشانه‌های عفونت واژن در زنان بیشتر شامل خارش، سوزش، ترشحات غیرطبیعی و بوی نامطبوع می‌شود. همچنین تغییر در ترشحات واژن مثل تغییر رنگ، بو یا بافت آن را نیز می‌توان به عنوان نشانه‌ای از عفونت واژن در نظر گرفت. این ترشحات ممکن است به رنگ خاکستری، سفید یا سبز رنگ باشند و بوی بدی که به بوی ماهی شبیه است، بدهند. علاوه بر این، احساس درد یا سوزش هنگام ادرار یا رابطه جنسی نیز از علائم شایع دیگر عفونت واژن به شمار می‌روند.

همچنین قرمزی و تورم در ناحیه تناسلی می‌توانند در نتیجه عفونت ایجاد شوند و در برخی موارد نیز ممکن است فرد دچار خونریزی یا لکه بینی غیرطبیعی شود. در صورت مشاهده هر یک از علائم فوق، لازم است جهت بررسی‌های دقیق‌تر به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید تا اقدامات درمانی انجام شود.

علائم عفونت شدید واژن

نشانه‌های عفونت واژن شدید معمولاً قابل توجه هستند و ممکن است به دلیل وجود باکتری‌ها، قارچ‌ها یا عوامل ویروسی ایجاد شوند که در این صورت به درمان فوری نیاز است تا از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری شود. این علائم به شرح زیر هستند:

1. قرمز و متورم شدن واژن و فرج
2. احساس سوزش در زمان دفع ادرار
3. احساس درد هنگام رابطه جنسی
4. احساس خارش یا سوزش در ناحیه تناسلی
5. مشاهده ترشحات غلیظ و سفید رنگ واژن با غلظتی شبیه به پنیر دلمه شده
6. مشاهده بریدگی‌های کوچک یا ترک‌های ریز در قسمت پوست ناحیه تناسلی

علائم عفونت واژن در دختران

دختران مجرد که در سنین مختلف به عفونت ناحیه تناسلی دچار می‌شوند، معمولاًَ با علائم زیر روبه رو می‌شوند:

• متورم شدن واژن
• احساس خارش واژن
• دفع ادرار همراه با درد
• بوی بد در ناحیه تناسلی
• ترشحات نازک به رنگ خاکستری یا سفید

علائم عفونت واژن در نوزاد دختر

نوزادان دختری که به عفونت واژن دچار شده باشند، علائمی نظیر بثورات، قرمزی، درد یا تورم در اطراف دهانه واژن، ترشح در لباس زیر، جوش پوستی و خارش و یا سوزش در آن‌ها مشاهده می‌شود.

علائم عفونت واژن در بارداری

برای بسیاری از زنان ممکن است در دوران بارداری به عفونت واژینال مبتلا شوند. در این دوران لازم است به عارضه‌های مختلف نظیر احساس خارش واژن، سوزش یا بوی غیرطبیعی آن به صورت بیشتری توجه شود. مادران بارداری که درگیر عفونت واژن می‌شوند، ممکن است با نشانه‌های زیر مواجه شوند:

1. ادرارهای دردناک
2. مشاهده ترشحات غیرعادی
3. احساس سوزش در ناحیه واژن
4. احساس خارش در ناحیه تناسلی
5. احساس درد و ناراحتی در حین نزدیکی

علائم عفونت واژن بعد از زایمان

عفونت واژن بعد از سزارین ممکن است به دلایلی همچون تغییرات هورمونی، ضعف سیستم ایمنی بدن و مراقبت‌های بهداشتی پس از زایمان ایجاد شود و علائم آن بیشتر شامل ترشحات غیرطبیعی، بوی بد، خارش، سوزش و درد در ناحیه تناسلی می‌شود و در برخی موارد نیز احتمال دارد که با تب یا درد در ناحیه شکم همراه باشند.

به طور کلی نشانه‌های عفونت واژن بعد از زایمان به شرح زیر است و در صورت مواجه شدن با آن‌ها باید به پزشک مراجعه کنید تا از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری شود:

• حساس شدن رحم
• قرمزی یا متورم شدن واژن
• احساس درد در زمان دفع ادرار
• خروج ترشحات بدبو از ناحیه تناسلی
• افزایش قرمزی اطراف ناحیه برش خورده

علت عفونت واژن

دلیل ایجاد عفونت واژن می‌تواند با رشد باکتری، قارچ، انگل یا ویروس در داخل واژن و فرج (ناحیه اطراف واژن) مرتبط باشد. به طور کلی برخی از این میکروب‌ها بدون ایجاد هیچ گونه مشکلی در واژن فعالیت دارند، اما در صورتی که با سوزش، بوی نامطبوع یا ترشحات غیرطبیعی که رنگ غیر معمولی دارند همراه شوند، می‌توانند باعث ایجاد بیماری‌های مقاربتی یا عفونت شوند. در برخی موارد نیز ممکن است عفونت واژن از طریق آب دهان و استخر به فرد منتقل شود.

فرق عفونت واژن با فرق عفونت رحم چیست؟

عفونت رحم و عفونت واژن هر دو به عنوان مشکلات شایع سلامت زنان شناخته می‌شوند که از نظر محل درگیری، علائم، علل و روش‌های درمانی با یکدیگر متفاوتند. به طور کلی، عفونت رحم داخل رحم ایجاد می‌شود و می‌تواند به لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها را نیز درگیر کند.

در مقابل، عفونت واژن نیز در واژن رخ می‌دهد و معمولا به دلیل رشد بیش از اندازه باکتری‌ها، قارچ‌ها یا ویروس‌ها به وجود می‌آید.

عوارض عفونت واژن چیست؟

عدم درمان عفونت واژن می‌تواند عوارض جدی‌تری را برای سلامت زنان به همراه داشته باشد. بیماری التهابی لگن (PID)، خطر زایمان زودرس و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مقاربتی از خطرناک‌ترین عوارض عفونت واژن به شمار می‌روند.

داروی عفونت واژن

انتخاب دارو برای درمان عفونت واژن با توجه به نوع عامل بیماری‌زا و تشخیص پزشک متفاوت است که در ادامه به مهم‌ترین داروها اشاره می‌کنیم:

1. آنتی‌بیوتیک‌ها: مترونیدازول، کلیندامایسین و داکسی‌سایکلین که به طور معمول برای عفونت‌های باکتریایی واژن مورد استفاده قرار می‌گیرند.
2. درمان عفونت‌های مقاربتی: آزیترومایسین برای بر کلامیدیا و مایکوپلاسما مؤثر است و زاکسیم و سفکسیم نیز برای بهبود عفونت‌های ناشی از گونوره‌آ مورد استفاده قرار می‌گیرد.
3. تاوانکس (لووفلوکساسین) و افلوکساسین: برای باکتری‌های مقاوم و عفونت‌های شدید تناسلی تجویز می‌شود.
4. سیپروفلوکساسین: برای درمان همزمان عفونت‌های ادراری و رحمی مؤثر است.

بهترین پماد برای سوزش و خارش واژن

بهترین پماد برای سوزش و خارش ناحیه تناسلی که در کاهش خارش این ناحیه نیز مؤثر است، اغلب به دو نوع بیرونی و درونی تقسیم می‌شود. کرم واژینال کلوتریمازول (clotrimazole) و کرم میکونازول (miconazole) جزو بهترین پمادهایی هستند که به رفع خارش و سوزش درونی واژن کمک می‌کنند.

انتخاب پماد برای خارش بیرون از واژن نیز ابتدا لازم است با پزشک متخصص در این مورد مشورت کنید. معمولاً پزشک برای کاهش خارش و سوزش بیرونی ناحیه تناسلی بیمار، پماد ضد خارش واژن هیدرو کورتیزون (Hydrocortisone)  را پیشنهاد می‌دهد. از پمادهای مؤثر دیگری که برای درمان خارش بیرون واژن مورد استفاده قرار می‌گیرند، می‌توان پماد خارش واژن بتامتازون یک درصد و پماد موضعی کلوتریمازول یک درصد را نام برد.

نحوه تشخیص عفونت قارچی واژن

برای تشخیص عفونت قارچی واژن، پزشک ابتدا سابقه پزشکی بیمار یعنی سابقه عفونت واژن یا بیماری مقاربتی قبلی را بررسی کرده و سپس برای تشخیص بهتر ممکن است از یک ابزار (اسپکولوم واژینال) برای معاینه داخل واژن و بررسی علت التهاب و ترشح آن کمک بگیرد. سایر روش‌های تشخیص عفونت واژن نیز شامل معاینه لگن، نمونه‌گیری برای آزمایش ترشحات رحم و تست pH می‌شود. (PH بالا ممکن است واژینوز باکتریایی یا تریکومونیازیس را نشان بدهد).

راه‌های درمان عفونت قارچی واژن

برای درمان عفونت قارچی واژن معمولاً از دو روش مصرف داروهای خوراکی و درمان‌های موضعی نظیر کرم، پماد یا شیاف واژینال استفاده می‌شود. انتخاب روش درمان با توجه به نوع قارچ، شدت عفونت و میزان مقاومت آنها نسبت به دارو متفاوت است. به عنوان مثال، در موارد پیچیده‌تر پزشک ممکن است از درمان‌های خوراکی و موضعی یا داروهای قوی‌تر، به صورت ترکیبی جهت کنترل عفونت بیمار استفاده کند.

افرادی که به طور مکرر عفونت‌های قارچی واژن را تجربه می‌کنند، روند درمان آنها بر اساس شناسایی و رفع علت زمینه‌ای صورت می‌گیرد. پس از تشخیص علت اصلی، ابتدا باید عامل آن را برطرف کرده تا از بازگشت مجدد عفونت جلوگیری کنند. مثلاًَ در صورتی که عفونت قارچی در عرض یک سال بیش از چهار بار تکرار شود، پزشک ممکن است مصرف هفتگی داروهای ضدقارچ خوراکی را برای چندین ماه (معمولاً تا شش ماه) تجویز کند تا احتمال برگشت عفونت نیز کاهش یابد.

درمان عفونت قارچی واژن با داروهای گیاهی

عفونت قارچی واژن را می‌توان با داروهای گیاهی درمان کرد، اما توجه داشته باشید که به طور معمول نمی‌توان آن‌ها را به عنوان جایگزین داروهای شیمیایی در نظر گرفت و بیشتر جنبه کمک درمانی دارند. روغن نارگیل، روغن درخت چای، سیر و ماست، رایج‌ترین گزینه‌های طبیعی هستند که برخی افراد از آن‌ها برای کاهش علائم خود استفاده می‌کنند.

هنگام مصرف این مواد، لازم است به رعایت بهداشت دست‌ها توجه ویژه داشته باشید. همچنین از آنجایی که ممکن است این ترکیبات با داروهای دیگر تداخل داشته باشند و یا در برخی افراد حساسیت ایجاد کنند، توصیه می‌شود پیش از مصرف آن‌ها از پزشک متخصص مشاوره‌های لازم را دریافت کرده و ابتدا داروها را بر روی بخش کوچکی از پوست تست کنید تا از ایجاد واکنش‌های حساسیتی جلوگیری شود.

سخن نهایی

همانطور که در این مقاله نیز به آن اشاره شد، امروزه عفونت واژن به عنوان یکی از مشکلات نسبتاً رایج در بین زنان شناخته می‌شود که در بیشتر مواقع می‌توان با تشخیص به موقع آن را کنترل و درمان نمود. به همین جهت توجه به علائم اولیه نظیر خارش، سوزش، تغییر در رنگ یا بوی ترشحات و احساس ناراحتی در ناحیه تناسلی بسیار مهم است، چرا که می‌تواند به تشخیص سریع‌تر بیماری کمک کند و نادیده گرفتن آن‌ها ممکن است تشدید عفونت یا ایجاد مشکلات جدی‌تر برای فرد را به دنبال داشته باشد.

رعایت بهداشت فردی، استفاده از لباس زیر با جنس مناسب و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی، مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند به پیشگیری و درمان این عارضه کمک کنند. در نهایت آگاهی و توجه به سلامت واژن نقش بسیار مهمی را در حفظ سلامت عمومی و کیفیت زندگی زنان ایفا می‌کند. از اینکه تا انتهای این مقاله همراه ما بودید، از شما تشکر می‌کنیم.