خونریزی پس از زایمان | نکات لازم برای مراقبت بعد از زایمان

زایمان به صورت طبیعی یا سزارین تفاوتی ندارد؛ هر مادری بعد از تولد فرزندش دچار خونریزی می‌شود، به این وضعیت در پزشکی لوشیا (Lochia) می‌گویند که بخشی از فرایند پاکسازی و ترمیم رحم محسوب می‌شود، به طوری که بدن با دفع بافت‌ها و ترشحات باقی ‌مانده از دوران بارداری، شرایط رحم را به حالت طبیعی تبدیل می‌کند. در روزهای اول بعد از زایمان، ترشحات با خونریزی نسبتاً زیاد و به رنگ قرمز روشن دیده می‌شود که بسیاری از بانوان جریانی مانند پریودی شدید را تجربه می‌کنند. با گذشت زمان این ترشحات قهوه‌ای رنگ شده و در نهایت به زرد یا سفید تغییر می‌کند.

مدت زمان این خونریزی چیزی در حدود دو تا سه هفته است، البته در مواردی می‌تواند تا شش هفته هم ادامه دار باشد و میزان ترشحات به تدریج کم شود. آگاهی از این روند طبیعی به مادران کمک می‌کند تا تغییرات بدن خود را بهتر درک کنند و با آرامش بیشتری دوران پس از زایمان را سپری کنند، به همین منظور در این مقاله از تافته به همه چیز در مورد خونریزی پس از زایمان اشاره خواهیم کرد، پس با ما همراه باشید.

خونریزی بعد از زایمان چیست؟

پس از پایان بارداری، بدن شما باقی مانده‌ خون و مخاط را از طریق واژن دفع می‌کند که این خونریزی امری کاملاً عادی تلقی شده و طبیعی است. در طی این فرایند، پوشش داخلی رحم را بازسازی می‌شود و خونریزی پس از گذشت چند روز توقف می‌یابد. توجه داشته باشید در صورتی که شدت آن افزایش یابد، باید به پزشک مراجعه کرده و برای درمان اقدام کنید.

مراحل و تغییر رنگ خونریزی بعد از زایمان

رنگ و شدت خونریزی ممکن است با گذشت زمان تغییر کند، در جدول زیر هر یک از تغییرات را بررسی خواهیم کرد.

زمان	رنگ ترشحات	توضیحات
روز اول تا سوم	قرمز روشن یا تیره	خون تازه و تا حدودی شدید
روز چهارم تا هفتم	صورتی یا قهوه‌ای	کاهش حجم خونریزی و شروع ترمیم رحم
هفته دوم تا چهارم	قهوه‌ای کم رنگ	کاهش حجم و تخلیه خون قدیمی
هفته چهارم تا ششم	زرد یا سفید	ترشحات نهایی ترمیم رحم

خونریزی بعد از زایمان چقدر طول می‌کشد؟

معمولاً مدت زمان طبیعی خونریزی بعد از زایمان بین ۲ تا ۶ هفته است که در بیشتر مادران در دو هفته اول شدت خونریزی بیشتر است، سپس به مرور زمان کاهش می‌یابد و در نهایت به ترشحات کم رنگ تبدیل می‌شود، اما اگر خونریزی بیشتر از شش هفته باشد، برای بررسی‌های بیشتر و دقیق‌تر باید به پزشک مراجعه نمایید.

چه زمانی خونریزی بعد از زایمان خطرناک است؟

به طور کلی خونریزی بعد زایمان امری طبیعی به شمار می‌رود، اما در برخی موارد خونریزی می‌تواند نشان دهنده مشکل جدی باشد.

1. تب و لرز
2. بوی بد ترشحات
3. وجود لخته های بزرگ
4. خونریزی شدید ناگهانی
5. تداوم خون قرمز روشن بعد از چند روز
6. احتیاج به تعویض مکرر نوار بهداشتی در کمتر ۱ ساعت

علائم اورژانسی خونریزی بعد از زایمان

در ادامه با علائمی که نشان‌ دهنده خونریزی غیرطبیعی هستند که در صورت مشاهده باید حتما به پزشک مراجعه کنید، آشنا می‌شویم.

• داشتن تب بالای ۳۸ درجه
• تاری دید، لرز و رنگ پریدگی
• لخته‌های بزرگ‌تر از یک سکه
• داشتن ضربان قلب تند و نامنظم
• کاهش هوشیاری یا بی حالی شدید
• خونریزی بسیار شدید و غیرقابل کنترل
• داشتن احساس سرگیجه و خواب آلودگی

مراقبت های لازم بعد از زایمان طبیعی

از آنجایی که بعد از زایمان طبیعی، بدن برای ترمیم ناحیه واژن، رحم و کف لگن به زمان احتیاج دارد، باید اقدامات لازم را برای مراقبت انجام دهید تا مقدار خونریزی به تدریج کاهش پیدا کند. رعایت نکات زیر می‌تواند در بهبود سریع‌تر و کاهش ناراحتی تأثیرگذار باشد.

1. در هفته اول بهتر است به اندازه کافی استراحت کنید و فعالیت‌های سنگین انجام ندهید.
2. دقت داشته باشید خونریزی بعد از زایمان معمولاً تا دو هفته طول می‌کشد و این مقداری طبیعی است. در این مدت از پد و نوار بهداشتی به جای تامپون استفاده کنید.
3. در صورت وجود درد یا تورم در ناحیه واژن، می‌توانید با مشورت پزشک از کمپرس سرد (یخ) به مدت ده تا بیست دقیقه کمک بگیرید.
4. ناحیه بین واژن و مقعد را تمیز و خشک نگه دارید.
5. تا حد ممکن از دستمال توالت در زمان رفتن به دستشویی استفاده نکرده و آب گرم را به کار ببرید.
6. نوشیدن مایعات به مقادیر زیاد برای رفع یبوست را از یاد نبرید. غذاهایی که فیبر بالا دارند هم به نوبه خود کمک زیادی به این پروسه می‌کنند.
7. تماس و رابطه جنسی ۴ تا ۶ هفته بعد از زایمان می‌تواند خطرات فراوانی داشته باشد. برای این که بدانید از چه زمان می‌توانید روابط جنسی خود را شروع کنید، حتماً با پزشک مشورت کنید.

مراقبت های لازم بعد از زایمان سزارین

سزارین یک عمل جراحی محسوب می‌شود و شما باید در کنار مراقبت‌های عمومی از محل جراحی شده نیز مراقبت کنید.

• چند روز بعد از زایمان سزارین حتماً استراحت کنید.
• درست مانند زایمان طبیعی، برای سزارین هم باید به جای تامپون از پد استفاده کرد.
• محل بخیه یا برش جراحی را تمیز و خشک نگه دارید و در صورت مشاهده قرمزی، تورم، ترشح یا درد شدید پزشک خود را مطلع کنید.
• محل جراحی شما باید تا حد ممکن خشک مانده و تماسی با آب نداشته باشد. پس در زمان رفتن به حمام این نکته را به یاد داشته باشید.
• نهایتاً باید جسمی هم وزن کودک را بلند کنید و از برداشتن اجسام سنگین‌تر از نوزاد خودداری نمایید؛ تا موقعی که پزشک اجازه انجام آن را به شما دهد.
• فعالیت‌ها و چالش‌های دشوار مانند دوچرخه‌سواری، پیاده‌‎روی، وزنه‌برداری، ورزش‌های هوازی را تا حدود ۶ هفته تعطیل کرده و از انجام فعالیت‌های سخت دیگر هم اجتناب کنید.
• برای عطسه، خندیدن، سرفه کردن یا نفس عمیق حتماً یک بالش را روی شکم خود قرار دهید تا درد زیادی نداشته باشید. ضمناً این کار برای مراقبت از شکم و پاره نشدن بخیه‌ها مؤثر خواهد بود.

تفاوت خونریزی بعد از زایمان طبیعی و سزارین

پس از هر دو روش زایمان طبیعی و سزارین خونریزی رخ می‌دهد که هر دو حالت شامل روند طبیعی لوشیا هستند. خونریزی زایمان سزارین و طبیعی تفاوت‌هایی با دارند که در ادامه گفته می‌شود:

1. مقدار طبیعی خونریزی پس از زایمان طبیعی، حدود ۵۰۰ میلی‌متر بوده و معمولاً در روز‌های ابتدایی کمی بیشتر و شدیدتر است.
2. میزان طبیعی خونریزی پس از زایمان سزارین، حدود یک لیتر است که به دلیل تخلیه بخشی از خون و بافت‌های رحم حین جراحی میزان ترشحات اولیه کنترل‌شده، اما طولانی‌تر باشد.

علت خونریزی مقعدی بعد از زایمان

معمولاً در خانم‌هایی که به تازگی زایمان کرده‌اند خونریزی مقعدی به صورت خودجوش درمان می‌شود. در دوران بارداری، فشار زیادی بر روی رکتوم توسط جنین وارد شده و بواسیر به وجود می‌آید که در اثر آن مقعد دچار خونریزی شده و ممکن است تا بعد از زایمان نیز ادامه داشته باشد. رنگ خون اغلب قرمز روشن است و ممکن است خونریزی با درد و ناراحتی همراه باشد. و درمان آن بین چند روز تا چند هفته متغیر است.

زمان مراجعه به اورژانس برای خونریزی پس از زایمان

گاهی اوقات علائم به حدی جدی می‌شوند که باید پیگیری‌های بیشتری انجام داده و حتماً اورژانس را خبر کرد.

• وقتی دچار ضعف و سرگیجه شدید می‌شوید.
• زمانی که ضربان قلب نامنظم و شدید می‌شود.
• وقتی لخته‌های خون بزرگ، حتی بزرگ‌تر از سکه را مشاهده کردید.
• هنگامی که فرد دچار خونریزی شدید و ناگهانی شده؛ به طوری که زودتر از هر یک ساعت در روز به پد نیاز داشته باشد.
• اگر بعد از ۴ روز یا حتی بیشتر از زمان زایمان، خون همچنان به رنگ قرمز روشن باقی مانده و با استراحت هم تاثیری را در بهبودی حس نکرده باشید.

با مراجعه به اورژانس نباید چندان نگران بود؛ زیرا پزشکان مراقبت‌های لازم را انجام داده و حالتان رو به بهبودی می‌رود. مصرف آنتی بیوتیک و بعضاً عمل‌های جراحی کوچک به منظور برداشتن باقی جفت از رحم، کمک زیادی به مادران خواهد کرد.

درمان خانگی خونریزی بعد زایمان

درمان خونریزی بعد از زایمان بسته به علت آن متفاوت است. در ابتدا مهم است که برای بررسی علت دقیق‌تر خونریزی، به پزشک معالجه کنید. اقداماتی که می‌توانند به کاهش درد و خونریزی کمک کنند:

• استراحت کافی
• افزایش مصرف آب
• اجتناب از فعالیت های سنگین
• رعایت نکات بهداشتی و مراقبت اصولی
• استفاده از مواد غذایی که آهن و ویتامین c دارند.

کدام دارو برای قطع خونریزی بعد از زایمان خوب است؟

معمولاً داروی خاصی برای قطع خونریزی طبیعی پس از زایمان تجویز نمی‌شود، چرا که خونریزی بخشی از روند بهبودی رحم و تخلیه ترشحات باقی مانده در آن محسوب می‌شود، اما اکسی توسین، میزوپروستول، ارگومترین، کاربتوسین، پروستاگلاندین‌های تزریقی و ترکیبی از جمله داروهایی هستند که به طور معمول در بدو تولد نوزاد برای مادر تجویز می‌شود که هر کدام دارای اثربخشی و عوارض متفاوتی هستند و نباید خودسرانه آنها را مصرف کنید و بهتر است پیش از استفاده با پزشک خون مشورت نمایید.

سخن پایانی

همانطور که در این مقاله از سایت تافته گفته شد، خونریزی بعد از زایمان (لوشیا) یک فرایند طبیعی در بدن مادر بوده که نشان ‌دهنده پاکسازی و ترمیم رحم است و معمولاً بین دو تا شش هفته ادامه‌دار خواهد بود و به مرور زمان کاهش می‌یابد. به همین منظور انجام اقدامات مختلف برای کاهش درد یا خونریزی پس از زایمان اهمیت زیادی دارد و پزشکان همواره به شرح نکاتی در این باره به مادران می‌پردازند. در این مطلب نیز سعی داشتیم تمام نکات لازم را به شما معرفی کنیم تا زایمانی بهتر و با حداقل درد داشته باشید. اگر ترفند دیگری می‌شناسید، حتماً با دوستانتان در این صفحه بگذارید.